Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Titulatuur in Nederland (algemeen)

1. Inleiding
2. Gebruik van titulatuur
3. Vorstelijke titulatuur
4. Adellijke titulatuur
5. Ambtelijke titulatuur
6. Militaire titulatuur
7. Academische titulatuur
8. Kerkelijke titulatuur
9. Titulatuur alfabetisch gerangschikt


1. Inleiding Top

In deze tekst wordt de term titulatuur gebruikt voor de manier van aanschrijven van personen waarop zij op grond van hun titel, rang, maatschappelijke positie en dergelijke aanspraak kunnen maken. De titulatuur voor de koning is bijvoorbeeld majesteit, voor een rechter edelachtbare, en voor een doctor weledelzeergeleerde.

Een titel is de benaming waarop iemand op grond van zijn (adellijke) afkomst, behaalde graad of benoeming recht heeft, bijvoorbeeld doctorandus, baron. Niet alle adellijke titels zijn titels in de strikte zin van het woord: jonkheer en jonkvrouw(e) zijn predicaten waarop niet-getitelde adellijke personen recht hebben.

Een titel geeft in alle gevallen recht op een bepaalde manier van aanschrijven (titulatuur). Enkele voorbeelden: de (vorstelijke) titel prins correspondeert met de titulatuur (koninklijke) hoogheid, de (academische) graad doctor correspondeert met de titulatuur weledelzeergeleerde heer/vrouwe, het (universitaire) ambt hoogleraar correspondeert met de titulatuur hooggeleerde heer/vrouwe, de (ambtelijke) functie staatssecretaris correspondeert met de titulatuur excellentie.

Maar ook mensen die geen titel hebben, kunnen in veel gevallen op titulatuur aanspraak maken. Bijvoorbeeld: het (adellijke) predicaat jonkheer correspondeert met de titulatuur hoogwelgeboren heer, de (militaire) rang kolonel correspondeert met de titulatuur hoogedelgestrenge heer/vrouwe, een ongeschoolde, niet adellijke huisvrouw is mevrouw enzovoort.

Titulatuur en titels in Nederland: voorrangsregels


2. Gebruik van titulatuur Top

Iedereen kan in het Nederlands aangeschreven worden met de aanduidingen de heer of mevrouw. Dit wordt wel de 'burgerlijke titulatuur' genoemd.

Afhankelijk van iemands titel, rang, functie en dergelijke kan iemand recht hebben op andere titulatuur. Titulatuur komt hoofdzakelijk voor in de adressering van brieven en in de aanhef boven een brief. De titulatuurformules majesteit, (koninklijke) hoogheid, excellentie, edelachtbare en eminentie worden ook als aanspreekvorm gebruikt, net als meneer en mevrouw.

De officiële titulatuur is de laatste decennia steeds meer in onbruik geraakt. In privécorrespondentie en de meeste zakelijke correspondentie wordt titulatuur niet meer gebruikt. Alleen binnen enkele sterk hiërarchische organisaties en in bepaalde vastomlijnde, rituele gebeurtenissen, zoals academische promotiebijeenkomsten, wordt titulatuur nog wel gebruikt.

Wie de traditionele titulatuur wil gebruiken, vindt in deze tekst welke titulatuur bij welke titel, functie, rang of ambt hoort. In de middelste kolom staat de titulatuur in de adressering op een envelop of boven een brief. In de rechterkolom staat de titulatuur zoals die in de aanhef boven een brief staat.


3. Vorstelijke titulatuur Top

De koning, de koningin en de leden van de koninklijke familie die de vorstelijke titel prins of prinses voeren, hebben een vorstelijke titulatuur. Het aantal titulatuurformules is beperkt; naast majesteit wordt alleen (koninklijke) hoogheid gebruikt.

titel

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

Koning(in)

Zijne/Hare Majesteit

Majesteit

Prins(es) van Oranje

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

Prins(es) der Nederlanden

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

Prins(es) de Bourbon de Parme

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

Prins(es) van Oranje-Nassau

Zijne/Hare Hoogheid

Hoogheid


4. Adellijke titulatuur Top

Het enige in de wet vastgelegde voorrecht van de Nederlandse adel is het voeren van een adellijke titel of een predicaat. Het Nederlandse adelsrecht kent de volgende adellijke titels, in hiërarchische volgorde: prins/prinses, hertog/hertogin, markies/markiezin, graaf/gravin, burggraaf/burggravin, baron/barones en ridder. De titels prins en prinses worden alleen gevoerd door leden van de koninklijke familie (Oranje, Nederlanden, Oranje-Nassau en de Bourbon de Parme). De Nederlandse titel hertog/hertogin wordt in het geheel niet gevoerd en de titel markies/markiezin door slechts één familie, die bovendien tot de Britse adel behoort. De titel burggraaf wordt alleen gevoerd door Belgische families of door Belgische takken van Nederlandse geslachten. De exclusief mannelijke titel ridder komt bij acht geslachten voor.

Afgezien van de genoemde uitzonderingen worden er in Nederland dus slechts drie adellijke titels gevoerd: graaf/gravin, baron/barones en ridder. Het merendeel van de Nederlandse adel heeft geen titel; zij hebben wel recht op het predicaat jonkheer of jonkvrouw.

In de titulatuur wordt alleen onderscheid gemaakt tussen hooggeboren (graaf) en hoogwelgeboren (baron, ridder, jonkheer).

Op de titulatuur volgt steeds heer of vrouwe. Bij de adellijke titel ridder is alleen heer mogelijk.

titel of predicaat

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

graaf/gravin

De hooggeboren heer/vrouwe

Hooggeboren heer/vrouwe

baron/barones

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

Hoogwelgeboren heer/vrouwe

ridder

De hoogwelgeboren heer

Hoogwelgeboren heer

jonkheer/jonkvrouw

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

Hoogwelgeboren heer/vrouwe

 
5. Ambtelijke titulatuur Top

De ambtelijke titulatuur is zonder meer de ingewikkeldste en meest diverse categorie. Het gaat dan ook om veel verschillende functies bij heel verschillende instituties bij het binnenlands bestuur, de diplomatieke dienst, de rechterlijke macht, het onderwijs enzovoort.

De militaire en de kerkelijke titulatuur behoren strikt genomen tot de ambtelijke titulatuur, maar worden ten behoeve van het overzicht afzonderlijk behandeld.

Behalve na excellentie volgt op de titulatuur steeds heer, mevrouw of vrouwe.

functie, rang of ambt

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

minister

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

staatssecretaris

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

ambassadeur

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

gouverneur (Koninkrijksrelaties)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

lid van Hoge Raad der Nederlanden

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

griffier (bij de Hoge Raad)

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

procureur-generaal (bij de Hoge Raad der Nederlanden)

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

procureur-generaal (lid van het College van procureurs-generaal)

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

lid van gerechtshof

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

advocaat-generaal

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

griffier (bij een gerechtshof)

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

commissaris van de Koning(in)/gouverneur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe  

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van Raad van State

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van Raad voor de Rechtspraak

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van Algemene Rekenkamer

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kamerlid (lid van Eerste of Tweede Kamer der Staten-Generaal)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van Gedeputeerde Staten

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

ambtenaar in schaal 14 en hoger (hoofdambtenaar van referendaris t/m secretaris-generaal)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

hoofdinspecteur der directe belastingen

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

(eerste) hoofdcommissaris van politie

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commissaris van politie
(schaal 14 en hoger)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

inspecteur van het hoger onderwijs

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

oud-minister

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

consul-generaal

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

gezant

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

directeur-generaal

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

directeur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

hoogleraar

De hooggeleerde heer/vrouwe

Hooggeleerde heer/vrouwe

burgemeester
(van provinciehoofdstad, Amsterdam en Rotterdam)

De hoogedelachtbare heer/vrouwe

Hoogedelachtbare heer/vrouwe

burgemeester (van gemeente anders dan provinciehoofdstad, Amsterdam en Rotterdam)

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

rechter

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

rechter-commissaris

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

kantonrechter

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

griffier (bij een rechtbank)

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

officier van justitie

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

substituut-officier van justitie

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

lid van college van burgemeester en wethouders

De edelachtbare/weledelgestrenge heer/vrouwe

Edelachtbare/Weledelgestrenge heer/vrouwe

wethouder

De edelachtbare/weledelgestrenge heer/vrouwe

Edelachtbare/Weledelgestrenge heer/vrouwe

gemeenteraadslid

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

lector hbo

De weledelzeergeleerde heer/vrouwe

Weledelzeergeleerde heer/vrouwe

consul

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

viceconsul

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

griffier (Centrale Raad van Beroep en ambtenarengerecht)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

advocaat

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

inspecteur van belastingen

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

inspecteur van het middelbaar onderwijs

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

lid van Provinciale Staten

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

(hoofd)inspecteur van politie (schaal 10 en hoger)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

commissaris van politie (tot schaal 14)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

attaché

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

ambtenaar in schaal 10 t/m 13

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

curator (gymnasium)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

rector (middelbare school)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

notaris

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

kandidaat-notaris

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

 
6. Militaire titulatuur Top

Militaire titulatuur heeft alleen betrekking op officieren en op militairen onder de rang van officier die ridder MWO (Militaire Willemsorde) zijn. Er zijn maar drie formules in gebruik: excellentie, hoogedelgestrenge en weledelgestrenge. De titulatuur excellentie is gereserveerd voor vlag- en opperofficieren boven de rang van schout-bij-nacht en generaal-majoor. Hoogedelgestreng zijn hoofdofficieren en vlag- en opperofficieren tot de rang van vice-admiraal en luitenant-generaal. Met weledelgestreng worden officieren van een lagere rang aangeschreven.

De gangbare afkorting per militaire rang staat tussen haakjes vermeld.

rang

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

luitenant-admiraal (LADM)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Luitenant-admiraal

generaal (gen)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Generaal

vice-admiraal (VADM)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Vice-admiraal

luitenant-generaal (lgen)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Luitenant-generaal

schout-bij-nacht (SBN)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

generaal-majoor (genm)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commandeur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

brigadegeneraal (bgen)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commodore

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kapitein ter zee (KTZ)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kolonel (kol)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kapitein-luitenant ter zee (KLTZ)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

luitenant-kolonel (overste) (lkol)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der eerste klasse (LTZ1)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

majoor (maj)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der tweede klasse (oudste categorie) (LTZ2OC)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

kapitein (kap), ritmeester (ritm)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der tweede klasse (LTZ2)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

eerste luitenant (elnt)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der derde klasse (LTZ3)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

tweede luitenant (tlnt)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

militair beneden de rang van officier, ridder MWO

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

 
7. Academische titulatuur Top

De academische titulatuur valt uiteen in twee categorieën. Tot 2002 was het aantal academische titels (of graden) beperkt tot vier: doctor, meester, doctorandus en ingenieur. In 2002 is het bachelor-masterstelsel ingevoerd en sindsdien krijgen afgestudeerden de Engelse graad bachelor of master, al dan niet met daarachter een aanduiding voor de studierichting.

Professor is geen titel, maar de functieaanduiding en aanspreekvorm die hoort bij het ambt van hoogleraar (zie hierboven onder ambtelijke titulatuur). Wie een ingenieursdiploma heeft behaald aan een instelling voor hoger beroepsonderwijs (tegenwoordig hbo, vroeger hts of hogere landbouwschool) mag de titel ing. voeren; de aanspreekvorm is de heer of mevrouw.

titel, graad of functie

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

doctor (dr.)

De weledelzeergeleerde heer/vrouwe

Weledelzeergeleerde heer/vrouwe

meester (in de rechten) (mr.)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

ingenieur (ir.)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

doctorandus (drs.)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

master of laws (LLM)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

master of science (MSc)

De weledelgestrenge heer/vrouwe (vroegere ir.)

De weledelgeleerde heer/vrouwe (vroegere drs.)

Weledelgestrenge (conform ir.) heer/vrouwe

Weledelgeleerde (conform drs.) heer/vrouwe

master of arts (MA)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

bachelor (B met toevoegingen)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw

ingenieur hogeschool (ing.)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw

baccalaureus (bc.)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw


8. Kerkelijke titulatuur Top

Van de verschillende kerkgenootschappen in Nederland is de rooms-katholieke kerk zonder enige twijfel de meest hiërarchisch georganiseerde. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat de titulatuur binnen de rooms-katholieke kerk uitgebreider is dan bijvoorbeeld binnen de verschillende protestantse kerkgenootschappen.

rooms-katholieke titulatuur

functie, rang of ambt

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

paus

Zijne Heiligheid

Heilige Vader

kardinaal

Zijne Eminentie

Eminentie

aartsbisschop

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

bisschop

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

nuntius

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

pronuntius

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

protonotarius

De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

ereprelaat

Ereprelaat van Zijne Heiligheid, De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

kapelaan van zijne heiligheid

Kapelaan van Zijne Heiligheid, De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

vicaris-generaal

De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogeerwaarde heer

bisschoppelijk vicaris

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

kanunnik

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

officiaal

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

deken

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

plebaan

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

prior

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

president (groot-seminarie)

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

professor (groot-seminarie)

De zeereerwaarde hooggeleerde heer

Zeereerwaarde hooggeleerde heer

professor (klein-seminarie)

De weleerwaarde/weledelgeleerde
/weledelzeergeleerde heer

Zeereerwaarde heer

pastoor/rector

De zeereerwaarde heer

Zeereerwaarde heer

rector (seminarie)

De zeereerwaarde heer

Zeereerwaarde heer

kapelaan

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer

diaken

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer

abt

De Hoogwaardige Heer

Hoogwaardige Vader Abt

pater

De eerwaarde pater

Eerwaarde pater

zuster-overste

De eerwaarde moeder

Eerwaarde zuster

broeder (frater)

De eerwaarde broeder (frater)

Eerwaarde broeder (frater)

zuster

De eerwaarde zuster

Eerwaarde zuster



protestantse, joodse en islamitische titulatuur

functie, ambt of rang

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een briefbr>

lid van synode

De hoogeerwaarde heer/vrouwe

Hoogeerwaarde heer/vrouwe

predikant (doctor)

De weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

Weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

predikant (doctorandus)

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

opperrabbijn

De weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

Weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

rabbijn

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

rabbinale assessor

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

imam

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer


9. Titulatuur alfabetisch gerangschikt Top

In de tabel hieronder staat per ambt, beroep, functie, rang of rol de bijbehorende titulatuur in Nederland. De volgorde is alfabetisch naar ambt, beroep, functie of rol.

ambt, beroep, functie, rang of rol

titulatuur in de adressering

titulatuur in de aanhef boven een brief

aartsbisschop

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

abt

De Hoogwaardige Heer

Hoogwaardige Vader Abt

advocaat

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

advocaat-generaal

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

ambassadeur

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

ambtenaar in schaal 10 t/m 13

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

ambtenaar in schaal 14 en hoger (hoofdambtenaar van referendaris t/m secretaris-generaal)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

apotheker

zie: arts

 

arts (doctor)

De weledelzeergeleerde heer/vrouwe

Weledelzeergeleerde heer/vrouwe

arts (doctorandus)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

attaché

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

baccalaureus (bc.)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw

bachelor (B met toevoegingen)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw

baron/barones

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

bisschop

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

bisschoppelijk vicaris

De hoogeerwaarde

Hoogeerwaarde heer

brigadegeneraal (bgen)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

broeder (frater)

De eerwaarde broeder (frater)

Eerwaarde broeder (frater)

burgemeester
(van provinciehoofdstad, Amsterdam en Rotterdam)

De hoogedelachtbare heer/vrouwe

Hoogedelachtbare heer/vrouwe

burgemeester (van gemeente anders dan provinciehoofdstad, Amsterdam en Rotterdam)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

commandeur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commissaris van de Koning(in)/gouverneur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commissaris van politie
(schaal 14 en hoger)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

commissaris van politie tot (schaal 14)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

commodore

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

consul

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

consul-generaal

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

curator (gymnasium)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

curator (universiteit)

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

deken

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

diaken

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer

directeur

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

directeur-generaal

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

doctor (dr.)

De weledelzeergeleerde heer/vrouwe

Weledelzeergeleerde heer/vrouwe

doctorandus (drs.)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

eerste luitenant (elnt)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

ereprelaat

Ereprelaat van Zijne Heiligheid, De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

gemeenteraadslid

De edelachtbare/weledelgestrenge heer/vrouwe

Edelachtbare/Weledelgestrenge heer/vrouwe

generaal (gen)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Generaal

generaal-majoor (genm)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

gezant

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

gouverneur (Koninkrijksrelaties)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

graaf/gravin

De hooggeboren heer/vrouwe

Hooggeboren heer/vrouwe

griffier (bij de Hoge Raad)

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

griffier (bij een gerechtshof)

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

griffier (bij een rechtbank)

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

griffier (Centrale Raad van Beroep en ambtenarengerecht)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

grootofficier van het Koninklijk Huis

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

(eerste) hoofdcommissaris van politie

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

hoofdinspecteur der directe belastingen

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

(hoofd)inspecteur van politie (schaal 10 en hoger)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

hoofdofficier (KM, KL, KLu, KMar)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

hoogleraar

De hooggeleerde heer/vrouwe

Hooggeleerde heer/vrouwe

imam

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer

ingenieur (ir.)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

ingenieur hogeschool (ing.)

De heer / mevrouw

Geachte heer/mevrouw

inspecteur van het hoger onderwijs

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

inspecteur van het middelbaar onderwijs

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

inspecteur van belastingen

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

jonkheer/jonkvrouw

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

De hoogwelgeboren heer/vrouwe

kamerlid (lid van Eerste of Tweede Kamer der Staten-Generaal)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kandidaat-notaris

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

kantonrechter

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

kanunnik

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

kapelaan

De weleerwaarde heer

Weleerwaarde heer

kapelaan van zijne heiligheid

Kapelaan van Zijne Heiligheid, De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

kapitein (kap), ritmeester (ritm)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

kapitein ter zee (KTZ)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kapitein-luitenant ter zee (KLTZ)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

kardinaal

Zijne Eminentie

Eminentie

kolonel (kol)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Koning(in)

Zijne/Hare Majesteit

Majesteit

lid van Algemene Rekenkamer

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van college van burgemeester en wethouders

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

lid van Gedeputeerde Staten

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van gerechtshof

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

lid van Hoge Raad der Nederlanden

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

lid van Provinciale Staten

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

lid van Raad van State

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van Raad voor de Rechtspraak

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

lid van synode

De hoogeerwaarde heer/vrouwe

Hoogeerwaarde heer/vrouwe

luitenant ter zee der derde klasse (LTZ3)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der eerste klasse (LTZ1)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der tweede klasse (LTZ2)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

luitenant ter zee der tweede klasse (oudste categorie) (LTZ2OC)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

luitenant-admiraal (LADM)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Luitenant-admiraal

luitenant-generaal (lgen)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Luitenant-generaal

luitenant-kolonel (overste) (lkol)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

majoor (maj)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

master (hoger onderwijs in landbouw, natuur, techniek)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

master (hoger onderwijs in andere dan bovengenoemde vakken)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

master of arts (MA)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

master of laws (LLM)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

master of science (MSc) (vroeger ir.)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

 

master of science (MSc) (vroeger drs.)

De weledelgeleerde heer/vrouwe

Weledelgeleerde heer/vrouwe

meester (in de rechten) (mr.)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

militair beneden de rang van officier, ridder MWO

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

minister

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

notaris

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

nuntius

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

officiaal

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

officier van justitie

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

opperrabbijn

De weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

Weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

oud-minister

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

pastoor

De zeereerwaarde heer

Zeereerwaarde heer

rector

De zeereerwaarde heer

Zeereerwaarde heer

pater

De eerwaarde pater

Eerwaarde pater

paus

Zijne Heiligheid

Heilige Vader

plebaan

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

predikant (doctor)

De weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

Weleerwaarde zeergeleerde heer/vrouwe

predikant (doctorandus)

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

president (groot-seminarie)

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

prins(es) de Bourbon de Parme

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

prins(es) der Nederlanden

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

prins(es) van Oranje

Zijne/Hare Koninklijke Hoogheid

Koninklijke Hoogheid

prins(es) van Oranje-Nassau

Zijne/Hare Hoogheid

Hoogheid

prior

De hoogeerwaarde heer

Hoogeerwaarde heer

procureur-generaal (bij de Hoge Raad der Nederlanden)

De edelhoogachtbare heer/vrouwe

Edelhoogachtbare heer/vrouwe

procureur-generaal (lid van het College van procureurs-generaal)

De edelgrootachtbare heer/vrouwe

Edelgrootachtbare heer/vrouwe

professor (universiteit)

De hooggeleerde heer/vrouwe

Hooggeleerde heer/vrouwe

professor (groot-seminarie)

De zeereerwaarde hooggeleerde heer

Zeereerwaarde hooggeleerde heer

professor (klein-seminarie)

De weleerwaarde/weledelgeleerde
/weledelzeergeleerde heer

Zeereerwaarde heer

pronuntius

Zijne Hoogwaardige Excellentie Mgr.

Monseigneur

protonotarius

De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogwaardige heer/Monseigneur

rabbijn

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

rabbinale assessor

De weleerwaarde heer/vrouwe

Weleerwaarde heer/vrouwe

rechter

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

rechter-commissaris

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

rector (middelbare school)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

rector (seminarie)

De zeereerwaarde  heer

Zeereerwaarde heer

ridder

De hoogwelgeboren heer

De hoogwelgeboren heer

schout-bij-nacht (SBN)

De hoogedelgestrenge heer/vrouwe

Hoogedelgestrenge heer/vrouwe

staatssecretaris

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte heer/mevrouw

substituut-officier van justitie

De edelachtbare heer/vrouwe

Edelachtbare heer/vrouwe

tandarts

zie: arts

 

tweede luitenant (tlnt)

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

vicaris-generaal

De Hoogwaardige Heer Monseigneur

Hoogeerwaarde heer

vice-admiraal (VADM)

Zijne/Hare Excellentie

Hooggeachte Vice-admiraal

viceconsul

De weledelgestrenge heer/vrouwe

Weledelgestrenge heer/vrouwe

wethouder

De edelachtbare/weledelgestrenge heer/vrouwe

Edelachtbare/Weledelgestrenge heer/vrouwe

zuster

De eerwaarde zuster

Eerwaarde zuster

zuster-overste

De eerwaarde moeder

Eerwaarde zuster


Zie ook

Vermelding titels en graden hoger en wetenschappelijk onderwijs (Nederland)
Opmaak van een zakelijke brief in Nederland (algemeen)

Prof. dr. em. / prof. em. dr. / em. prof. dr.
Titulatuur en titels in Nederland: voorrangsregels

Naslagwerken

Nederlandse titulatuur (2016); Grote Van Dale (2015)