adviezen>spelling>hoofdletter of kleine letter

Merknamen (hoofdletters?)

Vraag

Wat is correct: Als kind had ik wel tien Barbies of Als ik kind had ik wel tien barbies?

Antwoord

Zowel de spelling met hoofdletter als die met kleine letter is mogelijk.

De merknaam Barbie wordt met een hoofdletter geschreven. Als het specifiek om poppen van het merk gaat, schrijven we een hoofdletter: Als kind had ik wel tien Barbies. Als het soort poppen in het algemeen bedoeld is, dus niet per se van het merk Barbie, schrijven we een kleine letter: Als kind had ik wel tien barbies.

Toelichting

Merknamen zijn eigennamen. De meeste merknamen worden met een of meer hoofdletters geschreven, tenzij de naamgever een andere schrijfwijze heeft gekozen. Dat is dan de schrijfwijze volgens het donorprincipe. Voorbeelden van merknamen zijn:

winkels: Delhaize, HEMA, Zeeman, Zara;
auto’s: Fiat, Jeep, Volkswagen;
dranken en voedingswaren: Fanta, Nespresso, Duvel, Milka, Becel, Iglo;
kleding en juwelen: Armani, Nike, Rolex;
geneesmiddelen en verzorgingsproducten: Rennie, Nivea, Gillette;
speelgoed: Nintendo, Playmobil, LEGO;
softwaretoepassingen en communicatiemiddelen: Teams, Instagram.

Als het om een exemplaar van een product met een merknaam gaat, schrijven we een hoofdletter.

(1) Wim reed met zijn Volkswagen naar Hongarije.

(2) Nina is verknocht aan haar groene Nikes. (‘schoenen van Nike’)

(3) Bij zure oprispingen kun je het best meteen een Rennie nemen.

Sommige merknamen kunnen gebruikt worden als een woord voor vergelijkbare producten van andere merken. Het zijn dan soortnamen. Als de merknaam een soortnaam geworden is, schrijven we hem met een kleine letter. We denken dan niet meer in de eerste plaats aan het merk, maar aan de eigenschappen van een voorwerp of materiaal. Een pamper kan bijvoorbeeld gebruikt worden als synoniem van luier, ongeacht het merk. Andere voorbeelden zijn:

merknaam	soortnaam
Spa	een spa (mineraalwater)
Coca-Cola	een cola (koolzuurhoudende bruine frisdrank op basis van kola-extract)
Aspirine	een aspirine (pijnstiller met als hoofdbestanddeel acetylsalicylzuur)
Viagra	viagra (erectiepil)
Botox	botox (stof die ingespoten wordt tegen rimpels)
Luxaflex	een luxaflex (zonwering binnenshuis met lamellen)
Gyproc	gyproc (met papierachtig materiaal bekleed gips)
Maxi-Cosi	een maxicosi (draagbaar autostoeltje voor een baby)
Barbie	een barbie (als een volwassen vrouw uitgevoerd speelpopje)

(4) Wasbare pampers zijn niet alleen milieuvriendelijk, je bespaart er ook veel geld mee.

(5) In onze slaapkamers staan enkele vaste wanden in gyproc.

(6) Als je hoofdpijn hebt, kun je het best een aspirine nemen.

De grens tussen een eigennaam en een soortnaam is niet altijd scherp te trekken. De context maakt soms duidelijk wat er bedoeld is. Als het onduidelijk is of het om een product van een specifiek merk gaat of om een algemene aanduiding, kan het best voor de schrijfwijze met kleine letter gekozen worden.

(7) Neem jij de Maxi-Cosi / maxicosi uit de auto?

Bijzondere gevallen zijn Scrabble en Monopoly, merknamen voor gezelschapsspellen. Deze woorden worden ook als soortnamen gebruikt en dus met een kleine letter geschreven (scrabble en monopoly), ook al slaan ze in principe altijd op producten van één specifiek merk of één specifieke producent. Zowel de schrijfwijze met hoofdletter als die met kleine letter is correct.

(8) We hebben daarnet vier spelletjes scrabble / Scrabble gespeeld.

(9) Ken jij de spelregels van monopoly / Monopoly?

In werkwoorden die van merknamen zijn afgeleid, vallen de hoofdletters altijd weg.

(10) Zullen we morgenochtend even teamsen?

(11) Ze hebben de hele avond zitten scrabbelen.

Bijzonderheid

Samenstellingen met merknamen – ongeacht of ze als eigennaam of als soortnaam gebruikt worden – worden in principe aan elkaar geschreven: gyprocwand, barbiepop, Zarawinkel, Niveacrème enzovoort. Bij samenstellingen waarin de merknaam nog als eigennaam fungeert, wordt voor de duidelijkheid vaak een koppelteken gezet, bijvoorbeeld Zara-winkel, Nivea-crème. Als de merknaam volledig uit hoofdletters bestaat, is het koppelteken verplicht: C&A-winkel, HEMA-product.