Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Gps-systeem / gps

Vraag

Zijn samenstellingen als gps-systeem en RAM-geheugen correct?

Antwoord

Ja. Hoewel gps-systeem en RAM-geheugen dubbelop zijn - eigenlijk staat er global-positioning-systemsysteem en random-access-memorygeheugen - hoeven deze samenstellingen niet te worden afgekeurd.

Toelichting

In samenstellingen met anderstalige afkortingen wordt het kernwoord vaak herhaald, zoals in hiv-virus (human immunodeficiency virus), ISBN-nummer (International Standard Book Number), lcd-scherm (liquid crystal display), dattape (digital audio tape), ADSL-lijn (asymmetric digital subscriber line), B-Fast-team (Belgian First Aid and Support Team), cd-schijfje (compact disc). Er zijn ook voorbeelden met Nederlandse afkortingen, zoals pms-syndroom (premenstrueel syndroom), bommoeder (bewust ongehuwde moeder) en STER-reclame (Stichting Etherreclame).

Zulke samenstellingen hoeven niet altijd te worden afgekeurd. De herhaling van het kernwoord kan soms nuttig zijn, bijvoorbeeld wanneer de betekenis van de afkorting minder bekend is (ADSL, B-Fast), wanneer een afkorting verschillende betekenissen heeft (bom, pms) of wanneer de niet-redundante vorm (hi-virus, gp-systeem) meer vraagtekens oproept dan de redundante vorm.

Zie ook

Samenstelling - bijzondere gevallen met koppelteken (Leidraad 6.3)
Initiaalwoorden en letterwoorden (Leidraad 17.3)

Pin-pas / pinpas
Pleonasme / tautologie
Telkens weer (dubbelop?)
Verzoeken (iemand - te (willen) betalen)
Zoals bijvoorbeeld (dubbelop?)

Naslagwerken

Schrijfwijzer (2002), p. 115

Sommige taalgebruikers verzetten zich tegen benamingen als hiv-virus. Dit zou hi-virus moeten zijn want de v is van virus. Maar dan moet ook bom-moeder worden afgekeurd; die m staat immers voor moeder. Zo ook APK-keuring met de K van keuring, NLO-opleiding met de O van opleiding, ISBN-nummer met de N van nummer, RAM-geheugen met de M van memory en tl-buis met de t van tube (Frans voor 'buis'). In gevallen als deze kan echter een letter uit de afkorting als volledig woord worden herhaald.

Afkortingen (2003), p. 12

Pleonastisch: dit betekent: het woord buiten de afkorting (buiten de paaltjes) komt ook voor in de uitgeschreven afkorting, bijvoorbeeld bom-moeder (…) bewust ongehuwde moeder. Deze afkortingen worden 'pleonastisch' genoemd omdat de juiste uitschrijving strikt genomen bewust ongehuwde moeder-moeder had moeten luiden.