Kan het voorzetsel op weggelaten worden in de op een na laatste?
Ja, op kan achterwege blijven in deze constructie. De constructie krijgt dan koppeltekens: de een-na-laatste. Vooral in gesproken taal en in informele geschreven taal komt de variant zónder het voorzetsel op voor.
Vroeger kwam alleen de volgorde op een na de laatste voor; pas in de twintigste eeuw is men ook gaan zeggen de op een na laatste. En de nieuwste ontwikkeling is dat op in dit soort constructies steeds vaker achterwege blijft. In dat geval wordt een-na-laatste beschouwd als een samenkoppeling en krijgt het koppeltekens.
Samenkoppeling met koppeltekens (Leidraad 6.5)
Grootste (tweede -, - op een na, (op) een na -)
Geschiedenis van het Nederlands in de twintigste eeuw (1999), p. 303-304; Grote Van Dale (2005)