Uniek, unieker

Antwoord

Nee, als uniek betekent 'enig in zijn soort', dan is geen vergrotende of overtreffende trap mogelijk. De naslagwerken geven aan dat unieker en uniekst wel gebruikt kan worden als uniek de betekenis 'uitmuntend, voortreffelijk' heeft, maar dit gebruik is zeker nog niet voor iedereen aanvaardbaar.

Toelichting

De oorspronkelijke betekenis van het bijvoeglijk naamwoord uniek is 'waarvan geen tweede exemplaar bestaat, enig': een uniek exemplaar, een unieke gelegenheid. Bij uniek in deze eerste betekenis zijn geen gradaties aan te brengen: *het meest unieke exemplaar van dat boek, *een unieker (= 'eenmaliger') gelegenheid.

Als tweede (afgezwakte) betekenis geven de woordenboeken 'voortreffelijk, uitmuntend': een uniek uitzicht, een uniek mens, zijn pianospel is uniek. Als uniek in die tweede, verzwakte betekenis wordt opgevat, dan kunnen daarbij in principe gradaties worden aangebracht. Voorbeelden: een unieker uitzicht heb ik nooit gezien, de meest unieke docent uit mijn schooltijd, zijn spel is vrij uniek.

Toch keuren veel adviesboeken vormen als unieker en het uniekst hoe dan ook af. Kennelijk wordt de eerste betekenis van uniek nog altijd als de kernbetekenis beschouwd, en is het onderscheid dat de woordenboeken maken niet algemeen. Daarom is het niet aan te raden om unieker, meest uniek en dergelijke te gebruiken: deze vormen zijn nog niet voor iedereen acceptabel.

Zie ook

Optimaal, zo - mogelijk

Naslagwerken

De Taalgids (1999), p. 383; Schrijfwijzer (1995), p. 73; Stijlboek Volkskrant (1992), p. 170; Grote Van Dale (2005); Koenen (1999); Woordwijzer (1998) , p. 112; Kramers (1996); Verschueren (1996)