Vraag

Wat is correct: elke mens of elk mens? En iedere mens of ieder mens?

Antwoord

Als mens als de-woord wordt gebruikt, is zowel elk mens als elke mens correct. Hetzelfde geldt voor ieder mens en iedere mens.

Als mens als het-woord wordt gebruikt, is alleen de verbogen vorm correct: elk mens, ieder mens.

Toelichting

De onbepaalde voornaamwoorden elk en ieder krijgen in het algemeen een buigings-e voor een enkelvoudig de-woord (elke deur, iedere vrouw, elke brandweerman), en geen buigings-e voor een enkelvoudig het-woord (elk kind, ieder jaar, elk gebouw).

In combinatie met mens als de-woord gedragen de woorden elk en ieder zich echter anders.

Mens wordt meestal als de-woord (in de betekenis ‘persoon’) gebruikt, en in dat geval is zowel elk mens als elke mens correct. Er is geen verschil in betekenis. In Nederland is elk mens het gebruikelijkst, in België elke mens. Hetzelfde geldt voor samenstellingen met -mens, zoals natuurmens, avondmens en supermens.

(1a) Een rode draad in zijn werk is de nadruk op de individualiteit van elk mens.

(1b) Een rode draad in zijn werk is de nadruk op de individualiteit van elke mens.

(2a) Voor elk mens die zijn gedrag wil veranderen, is persoonlijke motivatie een belangrijke voorwaarde.

(2b) Voor elke mens die zijn gedrag wil veranderen, is persoonlijke motivatie een belangrijke voorwaarde.

(3a) Elk stadsmens voelt weleens de behoefte om zich even uit het gewoel terug te trekken.

(3b) Elke stadsmens voelt weleens de behoefte om zich even uit het gewoel terug te trekken.

Ook bij ieder is zowel de vorm met als zonder -e correct. Ieder mens is in het hele taalgebied de gebruikelijkste combinatie.

(4a) In ieder mens schuilt het gevaar van overdrijving, van fantasie.

(4b) In iedere mens schuilt het gevaar van overdrijving, van fantasie.

Als mens als het-woord wordt gebruikt (zoals in zin 5a-b), blijven elk en ieder in elk geval  onverbogen. Om naar een enkelvoudig het-woord te verwijzen, wordt in een betrekkelijke bijzin dat gebruikt.

(5a) Als hij aandacht zou schenken aan elk vrouwmens dat op hem verliefd werd, had hij geen leven meer.

(5b) Als hij aandacht zou schenken aan ieder vrouwmens dat op hem verliefd werd, had hij geen leven meer.

Zie ook

Wel of geen -e achter een bijvoeglijk naamwoord (algemeen)

De / het mens
Een energiek / energieke persoon
Elk / ieder
Menig / menige politicus

Naslagwerken

ANS: Het gebruik van ieder(e), elk(e), al en alle als determinator