Dit / dat, deze / die

Dit / dat, deze / die

Vraag

Wat is het verschil in verwijzing tussen dit en deze enerzijds en dat en die anderzijds?

Antwoord

Dit/deze verwijst nadrukkelijker dan dat/die en verwijst ook naar personen of zaken die zich meer in de nabijheid bevinden.

Toelichting

De aanwijzende voornaamwoorden dit en dat verwijzen naar het-woorden; deze en die naar de-woorden. Ze worden vaak in één zin gebruikt om twee (groepen) personen of zaken tegenover elkaar te stellen; dit/deze wordt dan meestal gebruikt voor wat dichterbij, die/dat voor wat verder af is:

(1) Dit pand wordt afgebroken, terwijl dat huis op de monumentenlijst is geplaatst.

Wanneer deze aanwijzende voornaamwoorden niet beide in één zin voorkomen, verwijst dit/deze nadrukkelijker dan dat/die:

(2a) (Het regende de hele dag.) Dat was niet voorspeld.

(2b) (Het regende de hele dag.) Dit was niet voorspeld.

In sommige gevallen bestaat er zelfs weinig verschil tussen dat/die enerzijds en de lidwoorden het/de anderzijds:

(3a) (Heb jij het nieuws over de ramp gisteravond op televisie gezien?) Nee, ik heb die extra uitzending van het Journaal gemist.

(3b) (Heb jij het nieuws over de ramp gisteravond op televisie gezien?) Nee, ik heb de extra uitzending van het Journaal gemist.

Zie ook

Deze keer / dit keer, deze maal / ditmaal
Diegene

Naslagwerken

ANS (1997), p. 303-309 of online via de E-ANS online via de E-ANS

correctheid en betekenis,voornaamwoord,niet-gepubliceerd,woordgebruik,grammatica,woordgeslacht



tao_adv (C)
214
n
betekenis,verwijswoorden,voornaamwoord,woordgebruik,woordgeslacht
Woord of woordcombinatie,Subrubriek,Woordsoort,Hoofdrubriek
Hoofdrubriek:woordgebruik;Subrubriek:verwijswoorden;Woord of woordcombinatie:betekenis,woordgeslacht;Woordsoort:voornaamwoord
01 January 2004
12 July 2013