Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Zij / ze (verwijzing naar zaken)

Vraag

Is het correct met zij in het meervoud naar zaken te verwijzen?

Antwoord

Nee. In het meervoud wordt met zij alleen naar personen verwezen. Naar niet-personen wordt alleen verwezen met de onbeklemtoonde vorm ze of met het beklemtoonde die.

Toelichting

De 'volle' onderwerpsvorm van het persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud zij kan alleen op personen betrekking hebben. Voor de verwijzing naar niet-personen kan alleen de gereduceerde vorm van het persoonlijk voornaamwoord ze worden gebruikt; als beklemtoond voornaamwoord is in dit geval alleen het aanwijzend voornaamwoord die mogelijk:

(1) Waar zijn m'n spullen? Ze liggen in de kast.

(2) Waar zijn m'n spullen? Die liggen in de kast.

(3) Waar zijn m'n spullen? Zij liggen in de kast. (uitgesloten)

In geschreven taal komt verwijzing met zij naar zaken wel voor. Dit is toe te schrijven aan de neiging de volle vormen van de voornaamwoorden te schrijven, ook daar waar de gereduceerde vormen worden uitgesproken.

Bijzonderheid

De verwijzing met zij naar zaken is wel mogelijk als de zaken worden voorgesteld als personen.

Zie ook

Volle en gereduceerde vormen van persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden (algemeen)

Hen, hun / ze (verwijzing naar zaken)
Haar / ze / hem (de kaars, ik heb - uitgeblazen)
Ze / haar (verwijzing naar personen)

Naslagwerken

ANS (1997) , p. 254 of online via de E-ANS

De gereduceerde vormen zijn verplicht in de volgende gevallen: [a] in het algemeen wanneer naar niet-personen verwezen wordt.

Taalboek Nederlands (1997) , p. 161

De volle vormen [van het persoonlijk voornaamwoord] verwijzen steeds naar personen.