Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Zestig (uitspraak)

Vraag

Wordt de z in zestig en zeventig stemhebbend of stemloos uitgesproken?

Antwoord

Stemloos.

Toelichting

In Nederland is zowel de stemhebbende als de stemloze uitspraak van zestig en zeventig te horen. In België is de stemloze uitspraak echter nagenoeg onveranderd blijven bestaan.

Bijzonderheid

De stemloze uitspraak van de z in zestig en zeventig is etymologisch te verklaren: voor zeventig stond oorspronkelijk een voorvoegsel ant-, zoals ook voor tachtig (in het oudsaksisch bijvoorbeeld antahtoda), waarvan de -t nog een overblijfsel is, en negentig (in veel dialecten: tnegentig). Onder invloed van de -t van dat voorvoegsel werd de z van zeventig stemloos (assimilatie).

In het Middelnederlands en in enkele dialecten vinden we naast tseventich ook tsestich. De t in tsestich ontstond vermoedelijk echter door een misverstand. Het voorvoegsel ant- is namelijk een overblijfsel van een oud twaalftallig stelsel, waarin de tientallen boven zestig (12 x 5) anders werden uitgedrukt dan de eerste zes tientallen.

Zie ook

Veertig (uitspraak)

Naslagwerken

Van Dale Etymologisch woordenboek (1997); ANS (1997), p. 429 of online via de E-ANS