U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Veelbelovend (trappen van vergelijking)

Antwoord

Wij raden aan veelbelovender en meest veelbelovend te gebruiken, maar als overtreffende trap is ook veelbelovendst mogelijk.

Toelichting

De samenstellingen van dit type bijvoeglijke naamwoorden met veel- als eerste lid en een deelwood als tweede lid vallen uiteen in twee grote groepen, waarbij er verschillende vormen van de trappen van vergelijking mogelijk zijn. De eerste groep is die van woorden waarbij de betekenis van de samenstelling met veel- rechtstreeks teruggaat op die van de samenstellende delen: veelbeluisterd, veelomvattend en veelgelezen bijvoorbeeld. Bij die woorden wordt de vergrotende trap gevormd door meer en meest plus het tweede deel van de samenstelling. In de meeste naslagwerken worden die trappen van vergelijking in twee woorden geschreven.

stellend	vergrotend	overtreffend
veelbeluisterd	meer beluisterd (ISZF)	meest beluisterd (ISZF)
veelomvattend	meer omvattend (ANS, K & V) meeromvattend (W-K, Versch) veelomvattender (TB, GVD, W-K, K ??? V)	meest omvattend (ANS, K & V) meestomvattend (W-K) veelomvattendst (GVD, ANS, TB, W-K)
veelgelezen	meer gelezen (Versch)	meest gelezen (Versch)

Bij de tweede groep samenstellingen met veel- is de betekenis van de samenstelling niet rechtstreeks af te leiden uit die van de samenstellende delen: de samenstelling in het algemeen, en veel- in het bijzonder kan als het ware niet meer letterlijk worden opgevat. Voorbeelden zijn: veelbelovend, veeleisend en veelzeggend. Bij dit type worden de trappen van vergelijking gevormd zoals bij de gewone bijvoeglijke naamwoorden: door toevoeging van -er en -st aan het grondwoord. Het komt wel voor dat bij dit type de vorm met -st voor de overtreffende trap niet erg goed kan worden uitgesproken. In dat geval wordt gekozen voor een omschrijving met meest, terwijl veel- in deze gevallen toch in de samenstelling blijft staan. Vergelijk:

stellende trap	vergrotende trap	overtreffende trap
veelbelovend	veelbelovender (TB, W-K) meerbelovend (W-K)	veelbelovendst (W-K) meestbelovend (W-K) meest veelbelovend (TB, GK)
veeleisend	veeleisender (TB, GVD, Versch, ANS, ISZF, K ??? V)	veeleisendst (ANS, GVD, TB) meest veeleisend (ANS, Versch, ISZF, K ??? V)
veelzeggend	veelzeggender (TB, GVD, ANS)	veelzeggendst (TB, GVD, ANS)

Als u veelbelovendst gemakkelijk kunt uitspreken, kunt u die vorm zonder probleem gebruiken. Wij hebben de indruk dat de vorm meest veelbelovend echter frequenter en in ieder geval gemakkelijker uitspreekbaar is.

De vormen meerbelovend, meereisend, meerzeggend en meestbelovend, meesteisend en meestzeggend zijn minder goed mogelijk: omdat de samenstellingen een niet-letterlijke betekenis hebben, moet het grondwoord met veel- behouden blijven.

Zie ook

Trappen van vergelijking van samengestelde bijvoeglijke naamwoorden (algemeen)

Levendgeboren / levend geboren
Rekeninghoudend / rekening houdend
Thuis wonende ouderen / thuiswonende ouderen
Veel gebruikt / veelgebruikt

Naslagwerken

ANS (1997), p. 415; Taalbaak 79.7 (TB); Verschueren (1996) (Versch); Grote Van Dale (2005) (GVD); Wolters-Koenen (1996) (W-K); Grote Koenen (1986); Ik schrijf zonder fouten (1996) (ISZF); Handboek Verzorgd Nederlands (1996) (K & V), p. 65-66; Schrijfwijzer (1995), p. 119