Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Tussenkomen

Vraag

Is tussenkomen een correct woord?

Antwoord

Tussenkomen is standaardtaal in het hele taalgebied in de juridische betekenis 'zich voegen in een geschil'. Tussenkomen is standaardtaal in België in de betekenissen 'bijdragen, tegemoetkomen in de kosten', 'het woord nemen, in de rede vallen', 'interveniëren, bemiddelen' en 'zich ergens mee bemoeien'.

Toelichting

Tussenkomen is standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenis 'zich met machtiging van de rechter voegen in een geschil als derde, meestal niet aangesloten bij een van de partijen'. Dat gebruik van tussenkomen komt weinig voor.

(1) De verzekeraar kan vrijwillig tussenkomen in een geding dat door de benadeelde tegen de verzekerde is ingesteld.

Tussenkomen is daarnaast standaardtaal in België in de volgende betekenissen:

- 'bijdragen, tegemoetkomen in de kosten van iets'

(2) Het ziekenfonds komt voor 30 percent tussen in de kosten. [standaardtaal in België]

- 'in de rede vallen, onderbreken, het woord nemen'

(3) Ze probeerde tijdens het debat meermaals tussen te komen, maar men gaf haar geen kans tot spreken. [standaardtaal in België]

- 'tussenbeide komen, interveniëren, bemiddelen, ingrijpen'

(4) De politie moest tussenkomen om de orde te herstellen. [standaardtaal in België]

(5) De senator kwam herhaaldelijk tussen in de afhandeling van het dossier. [standaardtaal in België]

Bijzonderheid

De combinatie ertussen komen, met het voornaamwoordelijk bijwoord ertussen (of daartussen, hiertussen), betekent  'zich ergens mee bemoeien'. In die betekenis wordt in de standaardtaal in België soms ook tussenkomen gebruikt.

(6a) Jullie zullen het eerst onderling eens moeten worden over de voorwaarden; ik wil daar niet tussen komen.

(6b) Jullie zullen het eerst onderling eens moeten worden over de voorwaarden; ik wil niet tussenkomen. [standaardtaal in België]

Ertussen komen kan ook betekenen: 'zich plotseling voordoen, waardoor een normale gang van zaken verstoord wordt'.

(7) Ik wilde op tijd zijn, maar er is iets tussen gekomen.

Zie ook

Combinaties met er: loze voornaamwoordelijke bijwoorden (algemeen)

Toekomen / aankomen
Tussenkomst

Naslagwerken

tussenkomen

tussenbeide komen

Grote Van Dale (2005)

1 (jur.) zich met machtiging van de rechter voegen in een geschil als derde, meestal niet aangesloten bij een van de partijen

2 [leenvertaling van Fr. intervenir] (Belg.N., niet alg.) mee betalen (aan-), bijdragen (aan-) 3 [leenvertaling van Fr. intervenir] (Belg.N., niet alg.) tussenbeide komen, bemiddelend optreden, syn. interveniëren (…) 4 [leenvertaling van Fr. intervenir] (Belg.N.) het woord nemen, syn. interrumperen

[bij tussenbeide] 3 tussenbeide komen, optreden om een onenigheid bij te leggen of partijen te scheiden

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

1 (Belg., niet alg.) tussenbeide komen, interveniëren, syn. ingrijpen 2 (Belg., niet alg.) meebetalen, bijdragen

[bij tussenbeide] tussenbeide komen zich mengen in een geschil

Koenen (2006)

-

[bij tussenbeide] vader kwam bij onze ruzie ~ mengde zich erin

Correct Taalgebruik (2006), p. 259

Alleen in de rechtstaal komt het werkwoord tussenkomen voor, namelijk voor in rechte optreden in een geding dat al bij de rechtbank aanhangig is. (…) In het algemeen taalgebruik hebben we wel het werkwoord tussenbeide komen, dat betekent: zich met iets bemoeien, er zich in mengen, ingrijpen. (…) In andere contexten gebruiken we andere werkwoorden. (…)

- Hoeveel betaalt het ziekenfonds in deze kosten? (…)

- Van rijkswege wordt bijgedragen in de financiering van het project.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 281

[wordt afgekeurd] - in de kosten, tegemoet komen in, mee betalen (aan), bijdragen aan de kosten; bemiddelen; tussenbeide komen, zich met iets bemoeien, zich in iets mengen; (in een debat), het woord nemen, voeren, interrumperen, zich in een debat mengen; de politie moest -, optreden, ingrijpen, tussenbeide komen; de beslissing is tussengekomen, is genomen, gevallen; er is een regeling tussengekomen, tot stand gekomen; verhinderen, verstoren; er zijn incidenten tussengekomen, er hebben zich incidenten voorgedaan – WEL: 1) er is iets tussengekomen (= door omstandigheden kan iets dat gepland was, niet doorgaan; 2) (rechtst.) – (=interveniëren in een geding)

-

Taalwijzer (1998), p. 328, 73

Volgens Penninckx komt tussenkomen alleen in de rechtstaal voor. Maar toch is het gangbaar - niet in Van Dale, wel in Verschueren - in de betekenis van: er is een verhindering geweest, een onverwachte moeilijkheid.

is de gangbare uitdrukking; daarnaast zijn ook bruikbaar - naargelang van de context: ingrijpen, *bijdragen, *tegemoetkomen, interveniëren, bemiddelend optreden, het woord voeren enz. (niet: *tussenkomen)

Stijlboek VRT (2003), p. 245

Alleen in de rechtstaal komt het werkwoord tussenkomen voor: 'zich met machtiging van de rechter voegen in een geschil als derde, meestal niet aangesloten bij een van de partijen'. Die technische betekenis komt niet vaak voor.

Niet gebruiken voor: tussenbeide komen, zich met iets bemoeien, er zich in mengen, ingrijpen.

-

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- tussenbeide komen, bemiddelen

- ingrijpen, optreden (…)

- onderbreken, in de rede vallen, het woord nemen, onderbreken (…)

- bijdragen in de kosten, tegemoet komen

-

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

BN 1 tussenbeide komen, bemiddelend optreden, bemiddelen; ingrijpen, (handelend) optreden (…) 2 verhinderen, verstoren 3 bijdragen in de kosten, tegemoetkomen; gebruikt worden (bij): kernenergie komt al voor 25% tussen in de elektriciteitsproductie van dat land 4 ergens tussendoor komen, (storend) optreden; zich voordoen: er zijn incidenten tussengekomen * er is iets tussengekomen 5 door omstandigheden kunnen de oorspronkelijke plannen niet doorgaan

zich mengen (in), zich bemoeien met

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

BN ook 1 tussenbeide komen, bemiddelend optreden, bemiddelen; ingrijpen, (handelend) optreden (…) 2 interrumperen, het woord nemen (…) 3 ergens tussendoor komen, (storend) optreden; zich voordoen: er zijn incidenten tussengekomen * er is iets tussengekomen door omstandigheden kunnen de oorspronkelijke plannen niet doorgaan 4  bijdragen in de kosten, tegemoetkomen; gebruikt worden (bij): kernenergie komt al voor 25% tussen in de elektriciteitsproductie van dat land

zich mengen (in), zich bemoeien met