Taalunieversum

Nederlandse Taalunie

Taaladvies.net

U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Spuit elf geeft (ook nog) modder

Vraag

Wat is de betekenis en de herkomst van de uitdrukking spuit elf geeft (ook nog) modder?

Antwoord

Spuit elf geeft (ook nog) modder zegt men van (een onbeduidend) iemand die iets zeggen wil maar niet serieus genomen wordt. De etymologie van deze uitdrukking is onduidelijk. Een brandweerliedenkrantje verklaarde de herkomst van de uitdrukking als volgt: er is maar genoeg water voor tien spuiten; als er elf aangesloten worden, geeft de laatste spuit modder.

Toelichting

Geen enkel woordenboek spreekt zich uit over de etymologie van spuit elf geeft (ook nog) modder. Wellicht is het getal elf in deze uitdrukking echter niet toevallig. Het WNT geeft bijvoorbeeld de uitdrukking elf heet het gekkennummer of gekkengetal, en vermoedt dat het hier gaat om een woordspeling met het zelfstandig naamwoord elf in de betekenis 'boze geest, mythische dwerg waaraan benauwde dromen worden toegeschreven'. Ook Harrebomée verklaart elf is het gekkengetal als een woordspeling met het telwoord elf en het zelfstandig naamwoord alf in de betekenis van 'gek, zot, dwaas'. Volgens Stoett is deze verklaring echter twijfelachtig. Elf zou men moeten verklaren als 'een minder dan een dozijn, en daarom niet vol of niet meetellend, niet au sérieux te nemen'.

Zie ook

Riem onder het hart steken / hart onder de riem steken

Naslagwerken

WNT III,iii kol. 4070; Harrebomée (1858-1863) , dl. 3, p. 182; Stoett (1981) , p. 94

spuit elf

Grote Van Dale (2005)

spuit elf: aanduiding van iem. die achteraan komt, of die ook nog iets zeggen wil (waar hij geen recht van spreken heeft of geacht wordt te hebben): spuit elf geeft ook nog modder

Van Dale Hedendaags Nederlands (1996)

spuit elf geeft (ook nog) modder

Van Dale Handwoordenboek (1996)

spuit elf geeft (ook nog) modder

Grote Koenen (1986)

spuit elf geeft modder hij (zij) beweert ook wat: gezegd van een onbeduidende figuur (meestal een klein kind) die ook eens iets in het midden brengt

Kramers (1996)

spuit elf geeft ook water of spuit elf geeft modder hij zal het ook eens wagen wat te zeggen

Verschueren (1996)

spuit elf geeft ook water (of: ook nog modder), die onbelangrijke persoon zegt ook eens wat

Spectrum woordenboek (1994)

spuit elf geeft modder, hij (zij) wil ook zo nodig iets zeggen

Nederlandse Taalunie