U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Samentrekking bij inversie

Antwoord

Nee. Deze zin bevat een ongewenste samentrekking van we (of van zowel we als op school) in het gedeelte na en. Correct zijn: Op school leerden we veel en hadden we het naar onze zin en Op school leerden we veel en we hadden het er naar onze zin.

Toelichting

De voorbeeldzin bestaat uit twee nevengeschikte hoofdzinnen, (1a) of (1b):

(1a) Op school leerden we veel en (op school) hadden (we) het naar onze zin.

(1b) Op school leerden we veel en (we) hadden het (op school) naar onze zin.

Het samen te trekken zinsdeel in het tweede lid van de nevenschikking moet aan de volgende eisen (in afnemende volgorde van belang) voldoen:

(i) identiek zijn aan een zinsdeel in het eerste lid; d.w.z.: gelijke vorm, gelijke betekenis en gelijke grammaticale functie;

(ii) dezelfde plaats innemen ten opzichte van de persoonsvorm;

(iii) grenzen aan het nevenschikkend voegwoord.

Door de inversie in het eerste lid voldoet de voorbeeldzin niet aan deze voorwaarden. Bij invulling (1a) wordt regel (iii) overtreden; we grenst immers niet aan het nevenschikkend voegwoord en. Bij invulling (1b) worden regels (ii) en (iii) overtreden. De weglating van we is een overtreding van regel (ii); we grenst nu wel aan het nevenschikkend voegwoord, maar neemt niet dezelfde plaats in ten opzichte van de persoonsvorm. De weglating van op school is een overtreding van zowel regel (ii) als regel (iii); op school neemt immers niet dezelfde plaats in ten opzichte van de persoonsvorm en grenst bovendien niet aan het nevenschikkend voegwoord. Op school mag wel vervangen worden door een verwijswoord, zoals er.

Bijzonderheid

Voor de samentrekking van persoonsvormen geldt regel (iii) niet en regel (i) gedeeltelijk niet: kleine vormverschillen die samenhangen met kleine grammaticale verschillen (m.n. verschil in persoon), zijn geoorloofd. Bijvoorbeeld:

(2) Ik kom vandaag al naar je toe, maar mijn broer pas overmorgen.

In het tweede lid is komt samengetrokken. Dat woord grenst niet aan het nevenschikkend voegwoord en de vorm ervan is niet precies gelijk aan kom.

Zie ook

Hier zet men thee en over
Samentrekking van de persoonsvorm
Tante Betje

Naslagwerken

ANS (1997) , p. 1588; Verzorgd Nederlands (1974) , p. 80