Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Ooit (de grootste -)

Vraag

Is ooit correct gebruikt in de zin: Hij is de grootste bassist ooit?

Antwoord

Ja. Dit gebruik van ooit is standaardtaal. Andere mogelijkheden zijn tot nu/nog toe, aller tijden, uit de geschiedenis of het gebruik van een bijzin als die Kampenhout ooit gekend heeft, die er ooit geweest is, die we hebben gehad enzovoort.

Toelichting

Ooit op deze positie in de zin (als nabepaling) is mogelijk ontstaan onder Engelse invloed. De constructie bestaat in het Engels (the most popular president ever) al heel lang. In het Nederlands was in het verleden onder meer een bijzin gebruikelijk. De zin:

(1a) Hij is de grootste bassist ooit.

is net zo goed aanvaardbaar als de bijzin:

(1b) Hij is de grootste bassist die er ooit geweest is.

Andere mogelijkheden zijn tot nu/nog toe, aller tijden, uit de geschiedenis of bijzinnen als die ooit (in Kampenhout) geleefd heeft, die Kampenhout/men ooit gekend heeft, die we hebben gehad enzovoort.

(1c) Hij is de grootste bassist tot nu toe/aller tijden.

(1d) Hij is de grootste bassist uit de geschiedenis.

(1e) Hij is de grootste bassist die men ooit gekend heeft.

Naslagwerken

Geschiedenis van het Nederlands in de twintigste eeuw (1999)

 

ooit

Grote Van Dale (2005)

3 welk moment ook (…) [leenvertaling van Eng. the…ever] tot nog toe (als nabepaling bij een zn. met een superlatief als voorbepaling): de grootste vangst ooit

Koenen (2006)

te eniger tijd, in de toekomst of in het verleden: (…) de warmste dag ~ die er ooit geweest is

Kramers (2000)

te eniger tijd in verleden of toekomst: (…) de beste acteur, voetballer e.d. ~ die er in welke tijd dan ook geweest is

Taalwijzer (2000), p.241

is algemeen gangbaar in constructies als de volgende, inz. na een superlatief, maar het is in deze context nog niet in de wb. opgenomen.

Graf is een van de snelste speelsters ooit (VK 31-01-94)

Stijlboek VRT (2003), p.181

Onder invloed van het Engels wordt ooit steeds meer in de betekenis 'tot nog toe' gebruikt: de beste wielrenner ooit. Oorspronkelijk werd het aangevoeld als een anglicisme - en veel mensen voelen het nog steeds zo aan - maar het raakt wel ingeburgerd. Gebruik het niet te veel.

De Taalgids (1999), p.272

Hij is een van de snelste hardlopers ooit. Weinig fraaie, maar niet onjuiste constructie (een angl.) in plaats van bijvoorbeeld: Hij is een van de snelste hardlopers die we ooit hebben gehad/die er ooit zijn geweest/aller tijden.

Schrijfwijzer (2002)

Ingeburgerde leenvertalingen de beste voetballer ooit

Enkele heel letterlijke vertalingen waarvan sommige taalgebruikers menen dat ze in strijd zijn met het Nederlandse taaleigen, zijn nu algemeen gebruikelijk. Kennelijk zijn ze minder on-Nederlands dan eerst werd aangenomen. Enkele bekende voorbeelden zijn:

(…)

de beste voetballer ooit (de beste voetballer die er ooit geweest is)