Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Na / over (tien - drie)

Vraag

Is het tien na drie of tien over drie?

Antwoord

Tien over drie is standaardtaal, tien na drie niet.

Toelichting

Het voorzetsel over wordt in de standaardtaal gebruikt om een precieze kloktijd aan te geven: tien over drie, kwart over vier, twee minuten over halfzes.

(1a) Het is tien over drie.

(2a) De trein vertrekt om kwart over vier.

In België wordt in dergelijke gevallen vaak na gebruikt, maar het is er geen standaardtaal.

(1b) Het is tien na drie. (in België, geen standaardtaal)

(2b) De trein vertrekt om kwart na vier. (in België, geen standaardtaal)

Bij de meeste andere tijdsaanduidingen is na het gewone voorzetsel: na vijf uur slapen, na de middagpauze, na januari, na 1998, na de middeleeuwen, in 1254 na Christus, 25 minuten na zonsondergang enzovoort.

In de hierboven genoemde gevallen duidt over steeds een tijdstip aan. Daarentegen kan na zowel een tijdstip (25 minuten na zonsondergang) als een tijdsperiode weergeven (na de middagpauze).

Over wordt ook gebruikt in twee gevallen waarin geen sprake is van het weergeven van de exacte kloktijd:

(3) Het is al over twaalven.

(4) Over een week zullen de uitslagen bekend zijn.

In deze twee soorten tijdsaanduidingen is na ook mogelijk. In beide gevallen is er sprake van een tijdstip. Een zin als (3) gebruik je om (verontrust) aan te geven dat het moment van spreken zich bevindt na een bepaald (emotioneel beladen) tijdstip. Met zin (4) geef je aan dat de uitslagen niet eerder maar ook niet later dan na een week bekend zullen zijn. Ook hier is er dus sprake van een soort tijdstip. Het gebruik van na zou kunnen suggereren dat de uitslagen niet eerder dan over een week bekend zijn, maar misschien wel later.

Zie ook

8h30 / 8u.30 / 8.30 u. / 8.30 uur
Acht uur zeventien / zeventien over acht / dertien voor halfnegen

Naslagwerken

na over
Grote Van Dale (2005) 2 (...) (alg.Belg.N.) kwart na acht, na vier e.d., kwart over acht e.d. 22 om te kennen te geven dat een bep. tijdgrens of zeker tijdstip overschreden wordt: hij kwam lang over tijd thuis; het is over vieren
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) [in deze betekenis niet opgenomen] [in deze betekenis niet opgenomen]
Verschueren (1996) I. (…) 2. met betrekking tot de tijd: ter liefde van zichzelf en van zijn kinderen - hem; - het eten; - tafel; - nog een brief te hebben geschreven; - jaren; - vier uur 10. a. verder dan een bepaalde grens (…) kwart - zeven.
Koenen (2006) [in deze betekenis niet opgenomen] [in deze betekenis niet opgenomen]
Kramers (2000) II (…) 2 ZN over; kwart ~ acht kwart over acht -
Correct Taalgebruik (2006), p. 164 Om de exacte kloktijd, een exact tijdstip aan te geven, gebruikt men over. [in deze betekenis niet opgenomen]
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 175 [wordt afgekeurd] kwart - acht, over -
Taalwijzer (1998), p. 251 [bij over, wordt afgekeurd] 2) In tijdsaanduidingen is over gebruikelijk (niet: na). -
Stijlboek VRT (2003), p. 166, 185 [bij na / over] In exacte tijdstippen: kwart over twaalf. Andere tijdsaanduidingen: even na twaalven, na zonsondergang. [bij over / na] In exacte tijdstippen: kwart over twaalf. Andere tijdsaanduidingen: even na twaalven, na zonsondergang.