Taalunieversum

Nederlandse Taalunie

Taaladvies.net

U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Half zes / halfzes

Vraag

Is het half zes of halfzes?

Antwoord

De juiste schrijfwijze is halfzes.

Toelichting

Combinaties met half als eerste deel worden aan elkaar geschreven als ze worden uitgesproken met een zogenoemd eenheidsaccent. Bij combinaties met een bijvoeglijk naamwoord ligt de hoofdklemtoon vaak op het woord dat op half volgt: halfdóód, halfgáre aardappelen, halfjáárlijkse bijeenkomst. Bij combinaties met een zelfstandig naamwoord krijgt half doorgaans de klemtoon: hálfbloed, hálfgeleider, hálfzuster. We beschouwen deze combinaties als samenstellingen.

Als beide woorden een hoofdklemtoon krijgen, wordt half niet met het erop volgende woord als eenheid beschouwd. Half vormt dan geen samenstelling met het daaropvolgende woord. We schrijven de delen los.

(1) Het was me hálf dúídelijk.

(2) Ze prikte in de aardappelen en voelde dat ze maar hálf gáár waren.

(3) Wat je daar hebt afgeleverd, noem ik hálf wérk.

In combinatie met een telwoord van één tot twaalf wordt half altijd als een samenstelling beschouwd. We schrijven de delen aan elkaar. Het hoofdaccent kan bij deze woorden zowel op half als op het telwoord liggen. Vergelijk: hálfzes (of halfzés), hálftien (of halftíén) en hálftwaalf (of halftwáálf).

Bijzonderheid

Het Witte Boekje (2006) spelt half zes in twee woorden. De schrijfwijze in twee woorden is evenwel niet officieel.

Zie ook

Aaneenschrijven van telwoorden (Leidraad 6.9)

Acht uur zeventien / zeventien over acht / dertien voor halfnegen
Drie kwart / driekwart
Honderdste(n)

Naslagwerken

Woordenlijst (2005)

Nederlandse Taalunie