Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Vandaar / daarvandaan

Vraag

Is vandaar correct in de volgende zin: Ze waren eerst in Californië en reisden vandaar naar Nevada?

Antwoord

Ja, vandaar is standaardtaal in de betekenis 'daarvandaan'. Het wordt in deze betekenis vaker in België dan in Nederland gebruikt.

Toelichting

Vandaar (ook geschreven als van daar), vanhier (of: van hier) en vanwaar (of: van waar) zijn standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenissen 'van die plek', 'van deze plek' en 'van welke plek'. In Nederland worden van hier en van daar vooral gecombineerd in een zin met naar (bijvoorbeeld van hier naar …). In België zijn ze gemakkelijker los te gebruiken.

(1a) Vandaar is het nog een uur rijden tot Veurne.

(2a) Ze gaan vaak terug naar Ethiopië, want hun adoptiedochter komt van daar.

(3a) Zuid-Beveland lijkt wel de fruitschuur van Nederland; ruim 75% van de zwartebessenoogst komt van hier.

(4a) Van waar komt dat lawaai?

(5a) We beklommen een heuvel vanwaar we een mooi uitzicht hadden over de omgeving.

Als synoniem van de combinaties met van kan meestal een voornaamwoordelijk bijwoord gebruikt worden: daarvandaan, hiervandaan en waarvandaan. Die vormen kunnen ook gesplitst worden door een ander zinsdeel: daar ... vandaan enzovoort. Een omschrijving als van/vanaf die plek, van/vanaf welke plaats enzovoort is ook altijd mogelijk.

(1b) Vanaf die plek is het nog een uur lopen.

(2b) Ze gaan vaak terug naar Ethiopië, want daar komt hun adoptiedochter vandaan.

(3b) Ruim 75% van de Nederlandse zwartebessenoogst komt hiervandaan.

(4b) Waar komt dat lawaai vandaan?

(5b) We beklommen een heuvel; vanaf die plek hadden we een mooi uitzicht over de omgeving.

Bijzonderheid

Vandaar kan ook gebruikt worden in de betekenis 'om die reden, daarom' en vanwaar in de betekenis 'om welke reden, waarom'. In deze betekenissen is alleen de schrijfwijze als één woord correct.

(6) Ik had die nacht slecht geslapen, vandaar dat ik zo prikkelbaar was.

(7) Vanwaar die nieuwsgierigheid?

Zie ook

Langs daar / daarlangs
Naar daar / daarnaartoe / daarheen
Naar toe / naartoe
Vanwaaruit / van waaruit

Naslagwerken

  van daar / hier van waar
ANS (1997), p. 499-500 of online via de E-ANS  

(40a) Die auto kwam van daar.

(43a) Vanwaar komt u?

Grote Van Dale (2015)

[bij vandaar] bw. van plaats van die plaats: vandaar is het nog een uur lopen; men heeft vandaar een mooi uitzicht bw. van oorzaak uit die oorzaak, om die reden, syn.: deswege

[bij vanhier] bw. van plaats van deze plaats af: vanhier is het nog een halfuur

[bij vanwaar] vnw. bw. 1 ter aanduiding van de plaats of richting waarvandaan iem. of iets komt of zich verwijdert: vanwaar komt u? 2 ter aanduiding van de plaats van welke een handeling (bv. kijken enz.) uitgaat: een heuvel vanwaar men op bossen neerziet (…) 4 ter aanduiding van de bron of herkomst: Engeland, vanwaar het systeem zijn oorsprong had 5 ter aanduiding van de beweegreden, grond of oorzaak: om welke reden, syn. waarom: vanwaar die onzekerheid?

Van Dale Hedendaags Nederlands (2008) [bij vandaar] 1 van die plaats: men heeft vandaar een mooi uitzicht 2 om die reden

[bij vanhier] van deze plaats af

[bij vanwaar] 1 (bij de aanduiding van de plaats waar iem. of iets vandaan komt)  vanwaar komt u? 2 (bij de aanduiding van de plaats vanwaar een handeling uitgaat) een heuvel vanwaar men op bossen neerziet 3 om welke reden: vanwaar die onzekerheid?
Koenen (2006) [bij vandaar] bw 1 van die plaats: hij is ~ naar Haarlem gegaan; 2 daarom, om die reden, daardoor: zij is lang ziek geweest, ~ is zij gezakt   [bij vanhier] van deze plaats [bij vanwaar] bw 1 van welke plaats: ~ komt hij?; 2 om welke reden: ~ die onrust?
Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 289 - [bij vanwaar, wordt afgekeurd] – komt u? waar komt u vandaan?
Correct Taalgebruik (2006), p. 273 [bij van, wordt afgekeurd] Om de plaats aan te geven vanwaar iets of iemand komt, gebruiken we vandaan. -      Hier vandaan loopt een pad door het bos. [bij van, wordt afgekeurd] Om de plaats aan te geven vanwaar iets of iemand komt, gebruiken we vandaan.

- Waar komt hij vandaan?

- Ik weet niet waar ze dat vandaan halen.

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009) [bij vandaar] bijw 1 vanaf die plaats, daarvandaan: vandaar is het nog een uur lopen 2 daarom

[bij vanhier] van deze plaats, hiervandaan

[bij vanwaar] bijw 1 van welke plaats, waarvandaan: dit was het vliegtuig vanwaar we opstegen 2 waarom