Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Ontruimen - evacueren

Vraag

Zijn ontruimen en evacueren synoniemen?

Antwoord

Nee, ontruimen heeft uitsluitend betrekking op gebouwen, steden. Evacueren heeft zowel betrekking op gebouwen als op personen.

Toelichting

Het werkwoord ontruimen kan niet gebruikt worden met betrekking tot personen. Ontruimen heeft betrekking op een gebouw, een stad, een gebied.

(1) De krakers hebben het pand ontruimd.

(2) Op last van de politie werd de omgeving van de fabriek ontruimd.

Het werkwoord evacueren kan zowel betrekking hebben op gebouwen, steden, gebieden als op personen. Personen worden geëvacueerd.

(3) De universiteit heeft alle studenten een brochure bezorgd met de titel: Wanneer en hoe een gebouw evacueren?

(4) Hulporganisaties hebben de afgelopen dagen al 50.000 vluchtelingen per trein kunnen evacueren naar Kisangani.

Naslagwerken

Bron ontruimen evacueren
Grote Van Dale (2005) 1 een plaats of ruimte die men inneemt verlaten of door de daarin aanwezigen doen verlaten 1 (mbt. een gebied, gebouw) ontruimen; 2 (mbt. personen) uit een bep. gebied wegzenden en elders onderbrengen; - (mil.) (mbt. zieken en gewonden) van het front afvoeren (om ze elders te verzorgen)
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) 1 (ruimte die men inneemt) verlaten 2 ruimte maken in I 1 om veiligheidsredenen weggaan uit zijn woonplaats; II 1 (personen) om veiligheidsredenen wegvoeren uit hun woonplaats; 2 (mil.) zieken ter herstel naar elders sturen
Verschueren (1996) 1. Algm. a. een ruimte door de aanwezigen of de bewoners doen verlaten (...) b. een ruimte verlaten, (...) 2. Inz. een militair bezette plaats, streek a. doen verlaten. b. verlaten 1. ontruimen; 2. Mil. vrouwen en kinderen en zieken naar elders wegzenden
Koenen (2006) 1 ruimte maken in of op; doen verlaten (...); 2 verlaten 1 (ve gebied) ontruimen, verlaten wegens gevaar of verwoesting; 2 (van personen) zijn woonplaats veiligheidshalve verlaten; 3 de woonplaats doen verlaten
Kramers (1998) door de aanwezigen of bewoners doen verlaten; door bezettende troepen doen verlaten 1 ontruimen; 2 personen uit bedreigde oorden naar elders overbrengen; 3 mil zieken en gewonden uit het krijgsgebied wegzenden
Correct Taalgebruik (1997), p. 146 [onder ontruimen / evacueren] Ontruimen heeft betrekking op een gebouw, een stad, een gebied. Personen worden geëvacueerd. (geen vermelding)
Woordenboek correct taalgebruik (1994), p. 210 na de bommelding werd het personeel ontruimd, geëvacueerd. - WEL: een gebouw, een zaal - (geen vermelding)
ABN-gids (1996) (geen vermelding) (geen vermelding)
Taalwijzer (1998), p. 121, 239 Niet te verwarren met evacueren; ontruimen heeft betrekking op een stad, gebouw, gebied. Niet te verwarren met ontruimen, evacueren heeft betrekking op personen.