Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Vervoeging en spelling van Engelse werkwoorden in het Nederlands (algemeen)

1. Vervoeging van Nederlandse werkwoorden
2. Het vaststellen van de stam
2.1 Hoofdregel
2.2 Uitzondering: verenkeling van dubbele medeklinkers
2.3 Uitzondering: verdubbeling van enkel geschreven klinkers
2.4 Uitzondering: Engelse stam op -le
3. Problemen met de uitgang
4. Scheidbare en onscheidbare werkwoorden


1. Vervoeging van Nederlandse werkwoorden Top

Werkwoorden die we overnemen uit andere talen, behouden in het algemeen de spellingvorm van de stam, maar we vervoegen ze zoals we dat doen met Nederlandse zwakke werkwoorden.

perfectioneren - perfectioneert - perfectioneerde - geperfectioneerd

feliciteren - feliciteert - feliciteerde - gefeliciteerd

faxen - faxt - faxte - gefaxt

Werkwoorden uit het Latijn of het Frans hebben in de brontaal veelal een infinitief die eindigt op -ere, -are, -ire, -er, -re of -ir. In het Nederlands wordt er meestal een infinitief gevormd op -eren, waardoor deze werkwoorden net zo vervoegd kunnen worden als bijvoorbeeld leren of begeren.

Ook werkwoorden van Engelse herkomst (hierna verder aangeduid als Engelse werkwoorden) worden vervoegd zoals Nederlandse werkwoorden. De stam vormt ook hier de basisvorm voor de spelling, zij het dat die stam in sommige gevallen zoals in het Engels gespeld blijft en in andere gevallen aan de Nederlandse spelling wordt aangepast.

Vervoeging van Engelse werkwoorden (Leidraad 12.2)


2. Het vaststellen van de stam Top

2.1 Hoofdregel Top

De stam van een Engels werkwoord schrijven we op dezelfde manier als in het Engels. Die vorm gebruiken we zoals de stam van een inheems werkwoord.

infinitief

Nederlandse stam (= Engelse stam)

surfen

surf

speechen

speech

lobbyen

lobby

labelen

label

editen

edit

whisten

whist

hockeyen

hockey

overrulen

overrule

managen

manage

racen

race

bridgen

bridge

saven

save

deleten

delete

timen

time

Aan die stam worden de vervoegingsuitgangen -t, -d, -en, -te(n) en -de(n) 'vastgeplakt': surft, speechte, lobbyde, gelabeld, hockeyen, gedeletet, managede enzovoort.

Gedeletet (uitspraak)


2.2 Uitzondering: verenkeling van dubbele medeklinkers Top

Als het woord in het Engels eindigt op een dubbele medeklinker, vernederlandsen we de stam en schrijven we een enkele medeklinker, tenzij dat een andere uitspraak oproept.

infinitief

Engelse stam

Nederlandse stam

stressen

stress

stres

volleyballen

volleyball

volleybal

flossen

floss

flos

grillen

grill

gril


Een woord als baseballen behoudt zijn dubbele medeklinker in de stam, en dus ook in de vervoegde vormen, om aan te geven dat we dit woord nog zoals in het Engels uitspreken.

schrijfwijze

uitspraak

volleybalde

[voliebald∂]

baseballde

[beesbold∂]


De regel dat de dubbele medeklinker van de infinitief in de stam wordt verenkeld, leidt soms tot een schrijfwijze die afwijkt van die van een zelfstandig naamwoord dat hetzelfde wordt uitgesproken. Dat is bijvoorbeeld het geval bij stres (werkwoordsstam), naast stress (zelfstandig naamwoord). Vergelijkbare gevallen zijn: ik yel - de yell, ik gril - de grill, ik tos - de toss.

Weergave van uitspraak (algemeen)


2.3 Uitzondering: verdubbeling van enkel geschreven klinkers Top

Als het woord in het Engels in de laatste uitgesproken lettergreep een lange [oo] of een daaraan verwante klank heeft, vernederlandsen we de stam en schrijven we oo met dubbel klinkerteken.

infinitief

Engelse stam

Nederlandse stam

promoten

promote

promoot

scoren

score

scoor

Bij werkwoorden als carpoolen of inzoomen wordt ook in de infinitief de klinker dubbel gespeld, om aan te geven dat we die niet uitspreken als een [oo] uit Polen of zomen, maar als een [oe], die vaak wat gerekt wordt gerealiseerd.


2.4 Uitzondering: Engelse stam op -le Top

Als het Engelse woord eindigt op -le schrijven we in de Nederlandse stam -el, tenzij dat een andere uitspraak oproept.

infinitief

Engelse stam

Nederlandse stam

tackelen

tackle

tackel

settelen

settle

settel

googelen

google

googel

scrabbelen

scrabble

scrabbel

Naast de werkwoorden sampelen en scrambelen, volgens het bovenstaande principe, zijn in het Nederlands ook samplen en scramblen ingeburgerd, naar analogie van de in het Nederlands gangbare zelfstandige naamwoorden sample, sampler en scrambler.

Uitzonderingen zijn recyclen, crawlen en twirlen. Het aanpassen van de stam zou bij deze werkwoorden leiden tot een foute uitspraak.

Recycelbaar / recyclebaar


3. Problemen met de uitgang Top

De uitgang van de verleden tijd kan -te(n) of -de(n) zijn. De uitgang van het voltooid deelwoord is dan ook respectievelijk -t of -d. De keuze tussen die vormen hangt samen met de slotklank van de stam. Is dat een stemloze medeklinker, dan krijgen we -te(n) en -t. In alle andere gevallen krijgen we -de(n) en -d. Normaal gesproken weet je dat op het gevoel, maar bij twijfel bestaat de ezelsbrug van 't kofschip. In dit woord zitten alle stemloze medeklinkers van het Nederlands die op het einde van een woord kunnen voorkomen, te weten: [t], [k], [f], [s], [ch] en [p]. Alle andere medeklinkers en alle klinkers zijn stemhebbend.

Voor Engelse werkwoorden geldt hetzelfde met dien verstande dat daar nog een extra stemloze medeklinker frequent voorkomt die niet aanwezig is in 't kofschip: de [(t)sj], in bijvoorbeeld finishen en speechen. De verleden tijden van deze woorden zijn dus: finishte en speechte. De stemhebbende variant is de [(d)zj] die we kennen uit bijvoorbeeld jam en jamboree.

Enkele voorbeelden op -te(n) en -t:

brushen – brushte – gebrusht

catchen – catchte – gecatcht

clashen – clashte – geclasht

coachen – coachte – gecoacht

fixen – fixte – gefixt

punchen – punchte – gepuncht

sandwichen – sandwichte – gesandwicht

stressen – streste – gestrest

typen – typte – getypt

xeroxen – xeroxte – gexeroxt

zappen – zaptegezapt

Enkele voorbeelden op -de(n) en -d:

hockeyde - gehockeyd

labelde - gelabeld

recyclede - gerecycled

scoorde - gescoord

Als er twee uitspraken bestaan, zijn beide schrijfwijzen correct:

bridgede, bridgete, – gebridged, gebridget

briefde, briefte – gebriefd, gebrieft

cruisede, cruisete – gecruised, gecruiset

golfde, golfte – gegolfd, gegolft

leasede, leasete – geleased, geleaset

housede, housete – gehoused, gehouset

releasede – releasete – gereleased, gereleaset


4. Scheidbare en onscheidbare werkwoorden Top

Nederlandse werkwoorden zijn niet altijd enkelvoudige woorden: het kunnen ook afleidingen of samenstellingen zijn. Afleidingen (bijvoorbeeld: ontdekken, vertrekken of behandelen) zijn altijd onscheidbaar. Samenstellingen kunnen zowel scheidbaar (autorijden, inpakken) als onscheidbaar (stofzuigen, rolschaatsen) zijn. Meestal zijn samengestelde werkwoorden scheidbaar.

Engelse samengestelde werkwoorden zijn in principe allemaal onscheidbaar.

brainwashenbrainwashtbrainwashtegebrainwasht

carpoolencarpooltcarpooldegecarpoold

downloadendownloadtdownloaddegedownload

earmarken – earmarkt – earmarkte – geëarmarkt

outplacen – outplacet – outplacete – geoutplacet

Er bestaat een klein groepje uitzonderingen. Dat zijn samengestelde Engelse werkwoorden die bestaan uit een Engelse kern en een Nederlands eerste lid dat de klemtoon krijgt (bijvoorbeeld: afchecken, afkicken) of een eerste lid dat ook in het Nederlands voorkomt, en wel met de klemtoon (bijvoorbeeld: inchecken, inzoomen, intaken). We krijgen dus de volgende vormen:

afkicken - kickt af - kickte af - afgekickt

inchecken - checkt in - checkte in - ingecheckt

intakentakete in - ingetaket

Downloaden (scheidbaar of niet?)

Naslagwerken

Woordenlijst (2015)