U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Ik ben / heb het vergeten

Antwoord

Beide vervoegingen zijn mogelijk, maar niet in alle gevallen door elkaar te gebruiken. Als vergeten betekent 'verzuimen te doen (of mee te nemen)', heeft de vervoeging met hebben de voorkeur. Als het betekent 'zich niet meer herinneren' of 'kwijt zijn', is de vervoeging met zijn gangbaar.

Toelichting

Het werkwoord vergeten kan in de voltooide tijd zowel met zijn als met hebben worden vervoegd. De vervoegingen zijn echter niet inwisselbaar. Als de gebeurtenis van het 'vergeten' vooropstaat, betekent dit werkwoord 'verzuimen te doen (of mee te nemen)', 'er niet aan denken'; in dit geval wordt vergeten bij voorkeur met hebben vervoegd. Anders dan uit Van Dale valt op te maken, wordt overigens ook in dit geval in toenemende mate de vervoeging met zijn gebruikt, vooral in gesproken taal:

(1a) Piet heeft vergeten zijn voetbalschoenen mee te brengen.

(1b) Piet is vergeten zijn voetbalschoenen mee te brengen.

Dit gebruik is niet voor iedereen aanvaardbaar.

Als het resultaat van het verzuim vooropstaat, heeft vergeten de betekenis 'kwijt zijn', 'niet meer weten' of 'zich niet meer herinneren' en is alleen de vervoeging met zijn goed mogelijk:

(2a) Alle middelbare-schoolkennis ben ik vergeten.

(2b) Alle middelbare-schoolkennis heb ik vergeten. (twijfelachtig)

Zie ook

Vorming van voltooide tijden met hebben / zijn (algemeen)

Gevolgd (ik ben / heb hem -)
Gewonnen (ik ben / ik heb -)
Opgehouden (ik heb / ben -)
Verloren (ik ben / heb het -)

Naslagwerken

Schrijfwijzer (1995) , p. 110	Er zijn in het Nederlands enkele werkwoorden met een activiteit-betekenis én een situatie-betekenis. Zodra de activiteit wordt bedoeld, is het hebben; in de andere gevallen is het zijn. (...) a Ik heb mijn spullen vergeten (heb iets niet meegebracht). b Ik ben vergeten hoe je daar moet komen (weet het niet meer).
Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 224	Sommige werkwoorden kunnen zowel met hebben als met zijn vervoegd worden, maar met betekenisverschil. Vergeten is een duidelijk voorbeeld. In de betekenis 'verzuimen te doen' of 'verzuimen mee te nemen' wordt dit werkwoord met hebben vervoegd (...). Als vergeten betekent 'zich niet meer herinneren', 'kwijt zijn', wordt het met zijn vervoegd.
Taalbaak 104.1	Ik ben vergeten of ik heb vergeten? Het hangt ervan af wat u bedoelt: - Ik ben zijn adres vergeten = Ik herinner me niet meer, ik weet het niet meer. - Ik heb zijn adres vergeten = ik heb het (briefje, agenda) niet meegenomen. Dit betekenisverschil is overigens aan het vervagen: het werkwoord vergeten wordt tegenwoordig steeds vaker met zijn vervoegd, ongeacht de betekenis.
Prisma Stijlboek (1993) , p. 252-253	vergeten (...) 1 ik heb het vergeten ik heb het niet bij me; 2 ik ben het vergeten ik weet het niet meer. Gecombineerd in één zin: Op school bleek dat Piet zijn boek vergeten had en zijn les vergeten was.
Taalwijzer (1998) , p. 344	vergeten (vergat, vergeten) 1) vergeten hebben of zijn, verzuimd hebben, er niet aan gedacht hebben. (...) 2) zich niet meer herinneren = vergeten zijn. (...) 3) niet bij zich hebben = vergeten hebben of zijn.
Grote Van Dale (2005)	vergeten (...), 1 (h. en is vergeten) uit de herinnering, het geheugen verliezen, niet meer kennen of weten (...); 2 (h. en is vergeten) verzuimen te doen, te noemen, er niet aan denken enz. (...); 3 (h. vergeten) niet meer bewust zijn van (...); 4 (h. vergeten) verzuimen mee te nemen, laten liggen.
ANS (1997) , p. 78-79	Het werkwoord vergeten kan zowel met hebben als met zijn vervoegd worden. De voorkeur voor een van beide hulpwerkwoorden verschilt naargelang van de betekenis van vergeten. Hebben wordt vooral gebruikt als vergeten betekent 'er niet aan denken te...; verzuimen te...'. In toenemende mate wordt in deze betekenis echter ook zijn gebruikt, vooral in gesproken taal, maar dit gebruik is nog niet voor iedereen aanvaardbaar. Er hoeft evenwel geen bezwaar tegen gemaakt te worden. (...) Door het gebruik van hebben komt de nadruk te liggen op een min of meer actieve betrokkenheid van het onderwerp bij de genoemde werking. (...) Zijn is het normale hulpwerkwoord als vergeten betekent 'uit het geheugen kwijtraken'.