Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Vergeten (ik ben / heb het -)

Vraag

Wat is juist: Ik ben het vergeten of Ik heb het vergeten?

Antwoord

Beide vervoegingen zijn mogelijk, maar ze zijn niet in alle gevallen door elkaar te gebruiken. Als vergeten betekent 'niet bij zich hebben' of 'er niet aan gedacht hebben om iets te doen', is zowel hebben als zijn correct. Als het betekent 'zich niet meer herinneren', is alleen de vervoeging met zijn correct.

Toelichting

Het werkwoord vergeten kan in de voltooide tijd zowel met zijn als met hebben worden vervoegd. De vervoegingen zijn echter niet in alle gevallen door elkaar te gebruiken.

In veel naslagwerken wordt aangeraden om het werkwoord vergeten met hebben te vervoegen als het betekent 'niet bij zich hebben' of 'er niet aan gedacht hebben om iets te doen'. In de praktijk wordt echter in beide betekenissen zowel hebben als zijn gebruikt. Beide mogelijkheden zijn correct.

(1a) Ze merkte pas in de trein dat ze haar abonnement had vergeten.

(1b) Ze merkte pas in de trein dat ze haar abonnement was vergeten.

(2a) Met deze handige checklist voor op reis kunt u snel nagaan of u niets vergeten hebt.

(2b) Met deze handige checklist voor op reis kunt u snel nagaan of u niets vergeten bent.

(3a) Piet heeft vergeten zijn voetbalschoenen mee te brengen.

(3b) Piet is vergeten zijn voetbalschoenen mee te brengen.

(4a) Ik had vergeten te zeggen dat ik geen vis lust.

(4b) Ik was vergeten te zeggen dat ik geen vis lust.

Als vergeten de betekenis 'niet meer weten' of 'zich niet meer herinneren' heeft, is alleen de vervoeging met zijn correct.

(5) Alle middelbareschoolkennis ben ik vergeten.

(6) Ze had een tequila te veel op, maar is niets vergeten van wat er gebeurd is.

Zie ook

Vorming van voltooide tijden met hebben / zijn (algemeen)

Gevolgd (ik ben / heb hem -)
Gewonnen (ik ben / ik heb -)
Opgehouden te bestaan (het heeft / is -)
Verloren (ik ben / heb het -)

Naslagwerken

 

vergeten

Grote Van Dale (2005)

1 (h. en is vergeten) uit de herinnering, het geheugen verliezen, niet meer kennen of weten (...); 2 (h. en is vergeten) verzuimen te doen, te noemen, er niet aan denken enz. (...); 3 (h. vergeten) niet meer bewust zijn van (...); 4 (h. vergeten) verzuimen mee te nemen, laten liggen.

ANS (1997), p. 78-79 of online via de E-ANS

Het werkwoord vergeten kan zowel met hebben als met zijn vervoegd worden. De voorkeur voor een van beide hulpwerkwoorden verschilt naargelang van de betekenis van vergeten. Hebben wordt vooral gebruikt als vergeten betekent 'er niet aan denken te...; verzuimen te...'. In toenemende mate wordt in deze betekenis echter ook zijn gebruikt, vooral in gesproken taal, maar dit gebruik is nog niet voor iedereen aanvaardbaar. Er hoeft evenwel geen bezwaar tegen gemaakt te worden. (...) Door het gebruik van hebben komt de nadruk te liggen op een min of meer actieve betrokkenheid van het onderwerp bij de genoemde werking. (...) Zijn is het normale hulpwerkwoord als vergeten betekent 'uit het geheugen kwijtraken'.

Taalwijzer (2000), p. 345

1)    vergeten hebben of zijn, verzuimd hebben, er niet aan gedacht hebben. (…)

2)    zich niet meer herinneren = vergeten zijn.

3)    Niet bij zich hebben = vergeten hebben of zijn.

Schrijfwijzer (2012), p. 248

Hebben wordt doorgaans gebruikt bij een activiteit of gebeurtenis, en zijn bij een situatie of verandering. Maar er zijn werkwoorden, met of zonder lijdend voorwerp, die beide mogelijkheden kennen, afhankelijk van de betekenis. Hier volgen de bekendste gevallen. (…)

1a Ik heb mijn spullen vergeten. (heb iets niet meegebracht)
2a Ik ben vergeten hoe je daar moet komen. (weet het niet meer)

Stijlboek VRT (2003), p. 255

We hebben iets vergeten als we het niet bij ons hebben of als we het niet gedaan hebben. (…) We zijn iets vergeten als we het niet meer weten of het ons niet meer herinneren.

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

In Zij is de regels vergeten ('ze weet de regels niet meer') is alleen is juist. In Zij is/heeft haar boeken vergeten ('heeft verzuimd de boeken mee te nemen') zijn is en heeft allebei mogelijk.

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

1 verzuimen mee te brengen of te doen: ik heb mijn portemonnee ~

Van Dale Taalhandboek Nederlands (2011), p. 121

Als je iets vergeten hebt, heb je het ergens laten liggen of heb je het verzuimd. Als je iets vergeten bent, dan weet je het niet meer. Dit onderscheid wordt niet altijd gemaakt, maar wij adviseren om het wel te doen.