Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Verantwoordelijkheid (zijn - nemen / zijn - opnemen / de - op zich nemen)

Vraag

Is het zijn verantwoordelijkheid nemen of de verantwoordelijkheid op zich nemen?

Antwoord

De uitdrukkingen de verantwoordelijkheid op zich nemen voor iets en zijn verantwoordelijkheid nemen zijn allebei standaardtaal in het hele taalgebied, maar er is een klein verschil in betekenis.

Standaardtaal in België is daarnaast zijn verantwoordelijkheid opnemen, met dezelfde betekenis als zijn verantwoordelijkheid nemen.

Toelichting

Er bestaat enig verschil in betekenis tussen de beide uitdrukkingen. Iemand die de verantwoordelijkheid (voor iets) op zich neemt, bezat die verantwoordelijkheid aanvankelijk nog niet of had die in ieder geval nog niet genomen.

(1) Hij heeft verklaard de volle verantwoordelijkheid op zich te nemen voor wat hij heeft gedaan.

(2) Ze nam de verantwoordelijkheid op zich voor wat haar zusje had uitgespookt.

Iemand die zijn (of haar) verantwoordelijkheid neemt, bezit deze verantwoordelijkheid al van de aanvang, aanvaardt de consequenties daarvan en neemt op grond daarvan een bepaalde beslissing. Standaardtaal in België is in deze betekenis ook de uitdrukking zijn verantwoordelijkheid opnemen.

(3) Na afloop van het Kamerdebat verklaarde de minister dat ze haar verantwoordelijkheid zou nemen en haar portefeuille zou neerleggen.

(4) Het wordt tijd dat de directeur zijn verantwoordelijkheid opneemt en een einde maakt aan het wanbeleid. [standaardtaal in België]

In beginsel kan iemand dus eerst de verantwoordelijkheid op zich nemen (bijvoorbeeld voor gemaakte fouten) en vervolgens zijn verantwoordelijkheid nemen (bijvoorbeeld door ontslag te nemen).

Zie ook

Verantwoordelijke
Verantwoording / verantwoordelijkheid

Naslagwerken

 

zijn verantwoordelijkheid nemen

de verantwoordelijkheid op zich nemen

Grote Van Dale (2005)

[bij verantwoordelijkheid] (alg. Belg.N.) zijn verantwoordelijkheid opnemen

[bij verantwoordelijkheid] de verantwoordelijkheid van (voor) iets dragen, op zich nemen

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[bij verantwoordelijkheid] (Belg.) zijn verantwoordelijkheid1 opnemen zijn verantwoordelijkheid nemen; zijn verantwoordelijkheid1 nemen

[bij verantwoordelijkheid] de verantwoordelijkheid1 op zich nemen voor iets beslissingen nemen op grond van zijn verantwoordelijkheid

Verschueren (1996)

[bij verantwoordelijkheid] zijn - nemen, een verantwoorde beslissing nemen

[bij verantwoordelijkheid] het verantwoordelijk zijn: de - van of voor iets aanvaarden, dragen, op zich nemen (…) de - nemen

Koenen (2006)

[bij verantwoordelijkheid] zijn ~ nemen

-

Correct Taalgebruik (2006), p. 277

[bij verantwoordelijkheid (zijn - opnemen), wordt afgekeurd] In het Nederlands kan men voor iets verantwoordelijkheid op zich nemen, de verantwoordelijkheid op zich nemen of zijn verantwoordelijkheid nemen. 'Zijn verantwoordelijkheid opnemen' is evenwel niet gebruikelijk.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 292

[bij verantwoordelijkheid, wordt afgekeurd] zijn – opnemen, nemen, de (volle) - op zich nemen, kleur bekennen, een beslissing nemen

-

Taalwijzer (1998), p. 342

[bij verantwoordelijkheid] 1) op zich nemen en de verantwoordelijkheid op zich nemen: het kan allebei; ook zijn verantwoordelijkheid nemen is correct

[bij verantwoordelijkheid] 1) op zich nemen en de verantwoordelijkheid op zich nemen: het kan allebei; ook zijn verantwoordelijkheid nemen is correct

Stijlboek VRT (2003), p. 253

[bij verantwoordelijkheid / verantwoording] In het Belgisch Nederlands is ook zijn verantwoordelijkheid opnemen gangbaar. Er is een nuanceverschil tussen de verantwoordelijkheid voor iets op zich nemen en zijn verantwoordelijkheid nemen. Iemand die de verantwoordelijkheid voor iets op zich neemt, had die verantwoordelijkheid eerst nog niet. Iemand die zijn verantwoordelijkheid neemt, had die verantwoordelijkheid al eerder en neemt op grond daarvan een beslissing.

[bij verantwoordelijkheid / verantwoording] Algemeen Nederlands zijn: de verantwoordelijkheid / verantwoording voor iets op zich nemen, zijn verantwoordelijkheid nemen, (…)

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

[bij opnemen] zijn verantwoordelijkheid opnemen, zijn verantwoordelijkheid aanvaarden, doen wat je moet doen

-