Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Tot daar aan toe / totdaaraantoe / tot daaraan toe

Vraag

Is het tot daaraantoe, tot daaraan toe of tot daar aan toe?

Antwoord

Zowel de schrijfwijze tot daaraan toe als totdaaraantoe is te verdedigen. De spelling in drie woorden is het gebruikelijkst.

Toelichting

In het Nederlands schrijven we een samenstelling aan elkaar en een woordgroep los. Soms is moeilijk uit te maken of een verbinding een samenstelling of een woordgroep vormt. Dat geldt ook voor tot()daaraan()toe.

De gebruikelijkste spelling is die in drie woorden: tot daaraan toe. Het deel daaraan wordt aaneen geschreven, naar analogie van het voornaamwoordelijk bijwoord daaraan, zoals in: heb je daaraan gedacht?

Bijzonderheid

De vaste uitdrukking tot daaraan toe wordt in het hedendaags Nederlands gebruikt in de betekenis 'dat kan er nog mee door', 'dat is nog te dulden'. De oorspronkelijke vorm van de nogal ondoorzichtige verbinding tot daar aan toe is tot daar en toen (eigenlijk: tot daar ende doe). In ouder Nederlands komt de uitdrukking voor in de vorm tot daar entoe/tot daarentoe (naast tot hier entoe/tot hierentoe). Het deel toe is dus niet het bijwoord van richting toe, zoals in de uitdrukkingen tot nog toe, tot nu toe, tot dan toe, maar het bijwoord van tijd toen. Het deel aan is niet het gelijkvormige bijwoord, maar een verbasterde vorm van het voegwoord en.

Zie ook

Los, aaneen of met een koppelteken (Leidraad 6)
Woordgroep of samenstelling (Leidraad 6.8)
Aaneenschrijven van voornaamwoordelijke bijwoorden (algemeen)

Totnogtoe / tot nog toe, totnutoe / tot nu toe

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005); WNT (onder daarentoe, hierentoe, toen); Woordenlijst (2015)