Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Telkens / telkens als

Vraag

Wat is correct: Telkens ik hem tegenkom of Telkens als ik hem tegenkom?

Antwoord

Beide uitdrukkingen zijn correct. Telkens als is standaardtaal in het hele taalgebied, telkens zonder als is standaardtaal in België.

Toelichting

Telkens is in de standaardtaal in het hele taalgebied een bijwoord dat onder meer gebruikt kan worden in combinatie met een als-zin die een herhaalde werking uitdrukt. Het kan dan de herhalingsbetekenis van de bijzin versterken. Vergelijk:

(1a) Als we elkaar op straat tegenkomen, maken we een praatje.

(1b) Telkens als we elkaar op straat tegenkomen, maken we een praatje.

In plaats van een als-zin kan op telkens ook een zin met wanneer volgen, maar dat is iets formeler.

(2) Telkens wanneer de heer Menkveld iemand tegenkomt die hij kent, lacht hij verlegen.

In de standaardtaal in België kan in dergelijke zinnen het woord telkens ook alleen voorkomen. Het fungeert dan zelf als voegwoord. In Nederland komt een dergelijk gebruik weinig voor en het wordt er niet door iedereen aanvaard.

(1c) Telkens we elkaar op straat tegenkomen, maken we een praatje. [standaardtaal in België]

(3)   Het bedrag wordt vermeerderd of verminderd telkens een gemeente het statuut van een grindgemeente verkrijgt of verliest. [standaardtaal in België]

Zie ook

Eenmaal (dat) / eens (dat)
Elke keer als / dat
Telkens weer (dubbelop?)
Van zodra / zodra

Naslagwerken

 

telkens telkens (als)
Grote Van Dale (2005) (ondersch. voegw. van tijd), (Belg.N.) elke keer dat, telkens als (bw. van frequentie) (…) 1 iedere keer: telkens als ik haar aankijk, lacht zij 2 ieder ogenblik, syn. herhaaldelijk, aanhoudend, gestaag: ik moest hem telkens zeggen wat alles betekende
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) [in deze betekenis niet opgenomen] [bw.] 1 steeds weer opnieuw
Verschueren (1996) [in deze betekenis niet opgenomen] 1. iedere keer: - als (of wanneer) ik wegga, begint hij te huilen
Koenen (2006) [in deze betekenis niet opgenomen] bw 1 elke keer, (…) ~  als, wanneer
Kramers (2000) II (…) ZN iedere keer dat, telkens als -
ANS (1997), p. 553 of online via de E-ANS (…) regionaal (in België) komt dit gebruik [i.e. telkens als voegwoord] wel voor. Telkens ik hem zie, moet ik lachen. (regionaal) [bij de voegwoorden als en wanneer] Als een herhaalde werking wordt aangeduid, kunnen de voegwoorden bijvoorbeeld voorafgegaan worden door het bijwoord telkens. (…) Telkens als ik hem zie, moet ik lachen.
Taalboek Nederlands (1997), p. 198

(…) Telkens Artsen zonder Grenzen een oproep om hulp deed, probeerde ze iets te geven. (regionaal) Telkens is geen voegwoord, maar een bijwoord dat ter versterking van het voegwoord als kan worden gebruikt om een herhaling aan te geven. (Telkens) als ik beelden van de watersnood in Bangladesh zie, ben ik tot tranen toe bewogen.

 

Correct Taalgebruik (2006), p. 247 Telkens is een bijwoord. Het mag niet als voegwoord ('telkens dat') worden gebruikt en kan dus geen bijzin inleiden. Correct is telkens als en telkens wanneer (waar telkens bijwoord is), iedere keer dat. -
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 270 [wordt afgekeurd] - hij kwam, telkens als, wanneer, iedere keer dat hij kwam -
Taalwijzer (1998), p. 315 is een bijwoord; het kan het voegwoord versterken en op herhaling wijzen: elke keer dat (als of wanneer mag dus niet worden weggelaten) -

Stijlboek VRT (2003), p. 235 Telkens is een bijwoord, geen voegwoord. Het kan wel een voegwoord versterken. -
Vlaams-Nederlands woordenboek (2003) in het Nederlands een bijwoord, in België ook als voegwoord gebruikt telkens hij me zag, telkens als, iedere keer dat -