Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Sanctioneren / straffen / een sanctie treffen / een sanctie opleggen

Vraag

Kan men sanctioneren ook gebruiken in de betekenis 'straffen'?

Antwoord

Ja, het gebruik van sanctioneren in de betekenis 'straffen' is standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied is straffen, bestraffen, een sanctie treffen of een sanctie opleggen.

Toelichting

Sanctie, het grondwoord van sanctioneren, heeft in de standaardtaal twee betekenissen:

- 'bekrachtiging, erkenning of goedkeuring';

- 'waarborgmiddel om de naleving van een voorschrift af te dwingen' en, bij uitbreiding: 'straf'.

Het werkwoord sanctioneren heeft in de standaardtaal de volgende, overeenkomstige betekenissen:

- 'bekrachtigen, sanctie verlenen aan';

- 'waarborgen'.

(1) Het geëiste medebeslissingsrecht werd wettelijk gesanctioneerd. ('bekrachtigen')

(2) De gestelde boete sanctioneert de nakoming van het voorschrift. ('waarborgen')

In Nederland wordt sanctioneren vooral in die twee betekenissen gebruikt.

In België wordt sanctioneren hoofdzakelijk gebruikt in de betekenis 'straffen, bestraffen'. Dat gebruik is standaardtaal in België.

(3) We eisen dat de leiders van grote bedrijven gesanctioneerd worden als belastingontduiking wordt vastgesteld. [standaardtaal in België]

In de standaardtaal in het hele taalgebied zijn naast het werkwoord straffen de uitdrukkingen een sanctie treffen (tegen) of (iemand) een sanctie opleggen gangbaar.

Zie ook

Beteugelen / strafbaar stellen
Gevang / gevangenis
Moord / doodslag

Naslagwerken

sanctioneren

Grote Van Dale (2005)

3 (alg.Belg.N.) aan een sanctie (2) onderwerpen, syn. bestraffen

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

3 (Belg., niet alg.) bestraffen, syn. straffen

Verschueren (1996)

2. Z.N. straffen.

Koenen (2006)

[in deze betekenis niet opgenomen]

Correct Taalgebruik (2006),p. 222

'Sanctioneren' heeft niet de betekenis van strafbaar stellen, straf op iets stellen, bestraffen. (…) In de meeste juridische woordenboeken komt het woord sanctioneren niet eens voor; als het wel voorkomt, heeft het de betekenis goedkeuren, bekrachtigen. Gebruik in plaats van sanctioneren afhankelijk van de context woorden als bekrachtigen, goedkeuren, bevestigen, ratificeren, strafbaar stellen, straf stellen op.

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 238

[wordt afgekeurd] (be)straffen; wie zich niet aan de regels houdt kan gesanctioneerd worden, gestraft. - wel: ratificeren, bekrachtigen, goedkeuren: een wet -; sancties, dwangmaatregelen opleggen.

Taalwijzer (1998), p. 289

betekent: goedkeuren, bekrachtigen, erkennen; in de betekenis van straffen, zoals het vaak in Vlaanderen gehoord wordt, is het geen standaardtaal.

Stijlboek VRT (2003), p. 208

Sanctioneren betekent: bekrachtigen, goedkeuren. (…)

Niet gebruiken voor: bestraffen, sancties nemen, sancties treffen, sancties opleggen.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

straffen [in Nederland: goedkeuren, bekrachtigen]

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

1 sanctie verlenen aan, bekrachtigen, bevestigen 2 waarborgen, verzekeren

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

1 vooral NN sanctie verlenen aan, bekrachtigen, bevestigen 2 vooral NN waarborgen verzekeren 3  BN ook bestraffen