Taalunieversum

Nederlandse Taalunie

Taaladvies.net

U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Ongelofelijk / ongelooflijk

Vraag

Spel je ongelofelijk of ongelooflijk?

Antwoord

De twee spellingen zijn correct.

Toelichting

De Woordenlijst neemt zowel ongelofelijk als ongelooflijk op. Eigenlijk zijn die twee vormen geen alternatieve spellingen, maar de weergave van een verschillende uitspraak: de doffe e die tussen de f en de l van ongelooflijk kan voorkomen, wordt in ongelofelijk ook in de spelling weergegeven.

Sommigen voelen een stijlverschil tussen de twee vormen. De vorm met -e- komt meer voor in de spreektaal. De vorm zonder -e- doet iets formeler aan, en klinkt ook vaak sterker: ongelooflijk is een graadje erger dan ongelofelijk. In gesproken taal is ook ongelófélijk mogelijk (met beklemtoning van de o en de e): in dat geval wordt de betekenis eveneens versterkt.

Bijzonderheid

Een algemene regel voor dit soort afleidingen is moeilijk te geven. De ANS onderscheidt 7 gevallen en 13 regels. Voor woorden waarvan het grondwoord eindigt op een -f gelden de volgende regels: 'Na een lange klinker of een tweeklank, zijn beide vormen mogelijk, bijvoorbeeld ongelofelijk/ongelooflijk, gerief(e)lijk, vergefelijk/vergeeflijk, lief(e)lijk, slafelijk/slaaflijk, lijf(e)lijk, onbeschrijf(e)lijk. In andere gevallen wordt vrijwel altijd de tussenklank -e- ingevoegd, bijv. erfelijk, verderfelijk, (on)sterfelijk, stoffelijk, boetstraffelijk.'

-elijk/-lijk alleen -elijk
gerieflijk - geriefelijk bederfelijk
graaflijk - grafelijk boetstraffelijk
lieflijk - liefelijk erfelijk
onbeschrijflijk - onbeschrijfelijk grofstoffelijk
ongelooflijk - ongelofelijk hoffelijk
ongerieflijk - ongeriefelijk lijfelijk
onvergeeflijk - onvergefelijk lijfstraffelijk
sterflijk - sterfelijk loffelijk
toegeeflijk - toegefelijk onbederfelijk
vergeeflijk - vergefelijk onsterfelijk (Grote Van Dale ook: onsterflijk; vgl. sterflijk - sterfelijk)

 

onstoffelijk

 

overerfelijk

 

slafelijk (Grote Van Dale ook: slaaflijk)

 

stoffelijk

 

treffelijk

 

verderfelijk

 

voortreffelijk

Zie ook

Onguur / guur

Naslagwerken

ANS (1997), p. 712-713, 715; Grote Van Dale (2005); Woordenlijst (2005)

Nederlandse Taalunie