Taaladvies.net
Omdat / doordat
Vraag
Zijn omdat en doordat synoniemen?
Antwoord
Nee. Omdat geeft een reden of een oorzaak aan; doordat geeft een oorzaak aan.
Toelichting
Het onderscheid tussen omdat (= redengevend) en doordat (= oorzaakaanduidend) wordt in het hedendaagse taalgebruik niet meer scherp in acht genomen. Omdat kan nu zowel een reden als een oorzaak aangeven. Doordat kan alleen een oorzaak aangeven. Voorbeelden:
(1) Het feest kon niet doorgaan omdat (of: doordat) de kok ziek was geworden.
(2) Er is een boete verschuldigd omdat de betaling te laat is uitgevoerd.
De meeste geraadpleegde werken (behalve Kramers, Prisma Stijlboek en het Stijlboek van de Volkskrant) maken bijna geen onderscheid meer tussen omdat en doordat om een oorzaak aan te duiden.
Zie ook
Daarom / daardoor
Opdat / zodat
Naslagwerken
|
Schrijfwijzer (1995) , p. 133-134 |
Wanneer gebruik je omdat, en wanneer doordat? (...) Een oude taalregel luidt: voor een reden gebruikt men omdat, en voor een oorzaak doordat. (...) Het taalgebruik heeft echter anders beslist. Het woord doordat blijft gereserveerd voor een oorzaak, maar het woord omdat kan zowel voor een reden als voor een oorzaak worden gebruikt. |
|
Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 233-234 |
Als we een bijwoordelijke bijzin van reden of oorzaak gebruiken, kunnen we het voegwoord omdat of het voegwoord doordat gebruiken. (...) In het hedendaagse taalgebruik zien we dan ook dat omdat nogal eens gebruikt wordt waar we eerder doordat zouden verwachten. |
|
Taalbaak 63.1 |
Omdat mag u (tegenwoordig) zowel voor een reden als voor een oorzaak gebruiken (...). Is het echter in een bepaalde context belangrijk dat er duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen oorzaak en reden, gebruik dan omdat voor een reden en doordat voor een oorzaak. Vroeger maakte men strikter onderscheid tussen doordat (oorzaak) en omdat (reden). Blijkbaar 'werkt' dit onderscheid in de praktijk echter niet goed: heel veel mensen gebruiken omdat voor zowel redenen als oorzaken. |
|
Omdat geeft de reden aan waarom iemand iets doet of waarom iets zo is, doordat de oorzaak. |
|
|
Prisma Stijlboek (1993) , p. 77 |
doordat is het vgw dat gebruikt wordt om een bijzin van oorzaak aan de hoofdzin te verbinden. (...) omdat is het vgw dat gebruikt wordt om een bijzin van reden met de hoofdzin te verbinden. |
|
ABN-gids (1996) , p. 249 |
doordat slaat meestal op een oorzaak, omdat op een oorzaak of een reden |
| Grote Van Dale (2005) |
omdat (ondersch. voegw. van causaliteit), 1 (ter inleiding van een bijzin van reden) om reden dat (...); 2 (ter inleiding van een bijzin van oorzaak) doordat |
| Van Dale Handwoordenboek (1996) |
omdat (...) om reden dat (...) |
| Verschueren (1996) |
omdat vgw. 1. Eig. om de reden dat (...). 2. Uitbr. uit oorzaak dat, doordat |
| Grote Koenen (1986) |
omdat vw om reden dat, daar; doordat, om oorzaak dat |
| Wolters-Koenen (1996) |
omdat vw om reden dat, daar; doordat |
| Kramers (1996) |
omdat voegw daar, aangezien |
|
ANS (1997) , p. 555 |
In veel Nederlandse grammatica's wordt onderscheid gemaakt tussen voegwoorden van oorzaak en voegwoorden van reden, waarbij met name als regel wordt gegeven dat omdat voor redengevende en doordat voor oorzaakaanduidende bijzinnen gebruikt moet worden. De praktijk van het taalgebruik is echter anders. Allereerst zijn de categorieën 'oorzaak' en 'reden' niet altijd gemakkelijk uit elkaar te houden; meermalen is een bepaalde zin ook voor twee interpretaties vatbaar. Verder blijkt omdat door vrijwel alle taalgebruikers zowel redengevend als oorzaakaanduidend gebezigd te worden, terwijl doordat veel minder voorkomt dan omdat. |
