U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Hele / heel (een - mooie film)

Antwoord

In geschreven en in verzorgd gesproken taalgebruik blijft heel in dit geval onverbogen. De verbogen vorm hele is hier vrijwel beperkt tot informeel gesproken taalgebruik.

Toelichting

In een woordgroep als een heel mooie film is heel een graadaanduidend bijwoord dat de functie van bijwoordelijke bepaling bij het erop volgende bijvoeglijk naamwoord vervult. Een dergelijke bijwoordelijke bepaling heeft in het geschreven en in verzorgd gesproken Nederlands normalerwijze geen verbogen vorm. Andere voorbeelden zijn:

(1) heel fijne feestdagen

(2) erg lekkere wijn

(3) een ongelofelijk stomme opmerking

In informele gesproken taal en in de schriftelijke weergave daarvan wordt wel vaak een verbogen vorm van de graadaanduidende bepaling gebruikt. De bepaling wordt dan dus aangepast aan het verbogen bijvoeglijke naamwoord:

(4) een hele mooie film (informeel)

(5) hele fijne feestdagen (informeel)

(6) erge lekkere wijn (informeel)

(7) een ongelofelijke stomme opmerking (informeel)

Afgezien van het informele karakter hebben dergelijke combinaties met twee verbogen vormen soms ook een zekere affectieve waarde.

Andersoortige gevallen vormen bijwoorden zoals verdomd, verdraaid of verrekt. Die kunnen in tegenstelling tot heel enzovoort in informele gesproken taal in alle combinaties verbogen worden. Vergelijk bijvoorbeeld:

(8a) een hele spannend boek (uitgesloten; boek is een het-woord)

(8b) een verdomde spannend boek (informeel)

Zie ook

Verbogen / onverbogen bijvoeglijk naamwoord zonder betekenisverschil (algemeen)

Enig(e) (het - juiste antwoord)
Goed(e) nota nemen van iets
Heel de wereld / de hele wereld
Lux(e) hotel (uitspraak)
Oudst / oudste bekende stad (de -)

Naslagwerken

ANS (1997), p. 895 of online via de E-ANS; Schrijfwijzer (1995), p. 117, 127-128