U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Enigste / enige

Antwoord

Het gebruik van de vorm enigst(e) is niet voor iedereen aanvaardbaar. Als u kritiek wilt vermijden, kunt u beter enig(e) gebruiken. In de vaste verbinding enigst kind is dat niet nodig.

Toelichting

De overtreffende trap wordt soms gebruikt niet om de hoogste graad, maar om een zeer hoge graad aan te geven. Men spreekt in deze gevallen van een 'onechte' of 'absolute superlatief' of ook wel van een 'elatief'. Voorbeelden van dit gebruik zijn vormen met aller- (allerliefst = 'heel erg lief' enzovoort), best ('heel goed'), ten strengste, met het grootste genoegen (= 'met zeer groot genoegen').

Ook van het bijvoeglijk naamwoord enig ('waarvan geen tweede is') is de onechte overtreffende trap enigst in gebruik. De betekenis ervan is gelijk aan die van de stellende trap, maar enigst heeft wel meer nadruk dan enig. Voorbeelden:

(1) Dat was zijn eerste en enigste kans.

(2) Het enigste wat hij nog kon doen, was zich uit de voeten maken.

(3) Hij is de enigste die er bezwaren tegen heeft.

Omdat enigst 'onlogisch' zou zijn ('eniger dan enig is niet mogelijk'), wordt het veelal afgekeurd. Om kritiek te vermijden kunt u zeker in geschreven taal beter voor enig kiezen; enig is altijd mogelijk in plaats van enigst.

De combinatie enigst kind is zozeer tot een vaste verbinding geworden, dat tegen het gebruik daarvan naar ons oordeel geen bezwaar kan worden gemaakt.

Bijzonderheid

Het bijvoeglijk naamwoord enig komt ook voor in de betekenis 'fijn', 'heel leuk', 'heel mooi'. In deze betekenis is het gebruik van de trappen van vergelijking wel mogelijk, bijvoorbeeld:

(4) Ze heeft op de veiling enige spullen gekocht; het enigste voorwerp is wel dat antieke piëdestalletje.

Zie ook

Best(e) (het -)
Enige(n), enkele(n)
Middenste / middelste

Naslagwerken

Woordenlijst (2005) ; Nieuwe Spellinggids (1997) ; WNT III, kol. 3831

	enigst
Grote Van Dale (2005)	elatief [= absolute superlatief] van: enig (om het onlogische ervan beter te vermijden)
Van Dale Handwoordenboek (1996)	enig
Verschueren (1996)	Gemz. [= gemeenzaam] versterkte vorm van enig
Wolters-Koenen (1996)	als overtreffende trap (dikwijls met gevoelswaarde)
Kramers (1996)	(veelal afgekeurde) versterking van enig
Spectrum woordenboek (1994)	enig /spreektaal: enigst/ kind
ABN-gids (1996) , p. 136	enigste is uitstekend ABN: hij was de enigste thuis
Prisma Stijlboek (1993) , p. 91	Het begrip 'enig' is absoluut, men kan er zich geen vergroting van voorstellen, eenvoudiger gezegd: [eniger] dan enig is niet mogelijk. Dus: Die mensen hebben bij de brand hun [enigst] kind verloren i.p.v. enig. [Wat tussen rechte haken staat, is onjuist, verwerpelijk, fout.]
Woordenboek correct taalgebruik (1994) , p. 85	(soms, vooral met affectieve connotatie, gebr. naast:) enig.
Taalwijzer (1998) , p. 119	enigst is de emfatische versterking van enig; het gebruik ervan verdient geen aanbeveling maar het komt wel voor.