U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Elk / ieder

Antwoord

In veel gevallen zijn elk en ieder onderling verwisselbaar. In bepaalde gevallen hebben sommige taalgebruikers een voorkeur voor een van beide vormen. Het onderscheid tussen elk en ieder is meer een tendens dan een regel en iedereen kan bij het gebruik van elk en ieder gerust op zijn gevoel afgaan.

Toelichting

Op drie verschillende wijzen is wel gepoogd een onderscheid aan te brengen tussen de bijvoeglijk gebruikte onbepaalde voornaamwoorden ieder en elk.

(1) Ieder zou alleen in combinatie met personen mogen worden gebruikt; elk alleen in combinatie met niet-personen (dus: ieder kind, elke pop). Vaste uitdrukkingen als voor elk wat wils zouden uitzonderingen op deze regel zijn. Elke vrouw en iedere kast zijn echter niet ongebruikelijk.

(2) Ieder zou alleen in combinatie met de-woorden kunnen worden gebruikt; elk alleen in combinatie met het-woorden (dus: iedere woning, elk huis). Ook in dit geval geldt: ieder meisje en elke man zijn heel goed mogelijk.

(3) Ieder zou betrekking hebben op de afzonderlijke personen of zaken; elk meer op het geheel dan op de onderdelen. Dit onderscheid is gelijk aan het verschil dat in het Engels wordt gemaakt tussen each en every.

In de Schrijfwijzer wordt het derde onderscheid aanbevolen aan diegenen die beslist een onderscheid willen maken.

Ook in de ANS wordt melding gemaakt van het feit dat sommige taalgebruikers een lichte voorkeur zouden hebben voor het gebruik van ieder voor personen en van elk voor niet-personen. Een andere tendens is volgens de ANS, dat er een lichte voorkeur bestaat voor het gebruik van elk als het om kleine groepen gaat.

Bijzonderheid

In sommige uitdrukkingen is het gebruik van ieder of elk min of meer vast: melk is goed voor elk, voor elk wat wils, ieder op zijn beurt, ieder voor zich.

Zie ook

Alle / al het / al de
Enige(n), enkele(n)
Menig(e) ouder is snel bezorgd

Naslagwerken

Schrijfwijzer (1995) , p. 119-120	Een goed voorbeeld van een (te?) subtiel onderscheid vormen de woorden ieder en elk. Op drie manieren is geprobeerd onderscheid aan te brengen. (...) Wanneer men onderscheid wil maken, dan is het derde onderscheid aan te bevelen: ieder als de betekeniselementen 'afzonderlijk' of 'verschillend' een rol spelen; elk in de andere gevallen. (...) Maar het door elkaar gebruiken van ieder en elk is niet als fout aan te merken.
Taalbaak 52.1	Ieder mens of elk mens? Ieder mens en elk mens zijn allebei goed. In enkele vaste uitdrukkingen is ofwel ieder ofwel elk voorgeschreven (...) Er is nooit een regel geweest die voorschrijft dat elk moet worden gereserveerd voor personen. Wel bestaat er een lichte voorkeur in die richting.
Taalwijzer (1998) , p. 119	elk / ieder In principe is de keuze tussen elk en ieder vrij, maar er is een tendentie om ieder te gebruiken voor personen en elk voor niet-personen en voor kleine groepen; een regel is het evenwel niet.
ANS (1997) , p. 350	De keuze tussen ieder(e) en elk(e) is in principe vrij, maar er is wel, althans naar het gevoelen van sommige taalgebruikers, een lichte voorkeur voor het gebruik van ieder(e) voor personen en elk(e) voor niet-personen, alsook voor het gebruik van elk(e) als het om kleine groepen gaat. In beide gevallen is er geen sprake van een regel, maar slechts van een tendentie, die in het tweede geval wat sterker is dan in het eerste.