Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Dateren van / uit

Vraag

Is het Die stoel dateert van de zeventiende eeuw of Die stoel dateert uit de zeventiende eeuw?

Antwoord

In dit geval is in de standaardtaal zowel van als uit mogelijk. In sommige andere gevallen is alleen van mogelijk.

Toelichting

In een aantal combinaties is de keuze voor het voorzetsel bij dateren zonder meer duidelijk. Het voorzetsel is van in de volgende gevallen:

-  als een tijdstip of tijdsperiode genoemd wordt in relatie tot een bepaald referentiepunt (het moment van spreken of schrijven of een ander punt): dateren van (een jaar, jaren, een maand, twee dagen, enzovoort) geleden; dateren van gisteren, verleden week, vorig jaar, de laatste maanden, drie maanden daarvoor/daarna, lang voor(dat), enzovoort;

-  als een bepaalde datum genoemd wordt.

(1) Zijn obsessie dateert van vier weken geleden.

(2) De krant dateert van verleden week vrijdag.

(3) Het gebouw dateert van kort voor de Eerste Wereldoorlog.

(4) De laatste brief dateert van 13 december 1997.

In andere combinaties worden van en uit in de standaardtaal door elkaar gebruikt, zonder dat er een duidelijk betekenisverschil is tussen de twee. Er kan hoogstens geconstateerd worden dat er een zekere voorkeur voor van bestaat in België, terwijl Nederlandse taalgebruikers een duidelijker voorkeur voor uit hebben.

(5) De mystieke teksten van Hadewijch dateren uit de dertiende eeuw.

(6) De uitvinding van de computer dateert van de twintigste eeuw.

(7) De Guldensporenslag dateert van 1302.

(8) Deze fraai aangelegde tuin dateert al uit 1900.

Zie ook

Bestaan in / uit
Bezwijken aan / onder
Reppen van / over
Slagen in / voor
Sturen aan / naar
Vergelijken bij / met
Waarschuwen voor / tegen

Naslagwerken

dateren van dateren uit
Grote Van Dale (2005) [bij dateren] 2 (onoverg.) uit de genoemde tijd afkomstig zijn, syn. dagtekenen: dateren uit -, van - [bij dateren] 2 (onoverg.) uit de genoemde tijd afkomstig zijn, syn. dagtekenen: dateren uit -, van -
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) 1 bestaan sinds, syn. dagtekenen van 1 uit de genoemde tijd afkomstig zijn
Verschueren (1996) [bij dateren] 2. (…) de datum dragen van, afkomstig zijn uit (een bepaalde periode): (…) de stichting dateert van 1 dec. 1979 [bij dateren] 2. (…) de datum dragen van, afkomstig zijn uit (een bepaalde periode): het paleis dateert uit de 17de eeuw; (…) dat toneelstuk dateert uit 1790
Koenen (1999) [bij dateren] dat dateert van jaren her -
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 60 [bij dateren] de brief is gedateerd van 29 februari, is gedateerd 29 februari. wel: van 1968 -, uit de 19e eeuw dateren. -
Taalwijzer (1998), p. 97 [bij dateren] 1) uit en van een bepaalde periode (…) Maar: dat dateert van gisteren, verleden week, vorig jaar enz. [bij dateren] 1) uit en van een bepaalde periode
Stijlboek VRT (2003), p. 67 Algemeen Nederlands zijn: dateren van, dateren uit. In België heeft van de voorkeur, in Nederland uit, maar in beide gebieden komen beide voorzetsels voor. In de combinaties dateren van… geleden, dateren van + datum, dateren van gisteren/verleden week/vorig jaar/de laatste maanden is alleen van mogelijk. -
Het juiste voorzetsel (1999) [bij dateren] uit een bepaalde tijd – van jaren her - [bij dateren] uit een bepaalde tijd – van jaren her -
Prisma Voorzetsels (2005), p. 60 [bij dateren] - van (jaar, maand, datum e.d.), sinds die tijd bestaan: dit huis dateert van 1883; de tekening dateert van enkele jaren geleden [bij dateren] - uit (jaar, periode e.d.), sinds die tijd bestaan: deze tekst dateert uit de middeleeuwen; het huis dateert uit 1883
Schrijfwijzer (2002), p. 241 Iets dateert van een bepaalde datum: Deze foto dateert van 1948. Iets dateert uit een bepaalde periode: Deze vaas dateert nog uit de zestiende eeuw.
Taal en Tekst (1988), p. 47 Dateren van geeft een bepaald tijdstip aan: Mijn vorige brief dateert van 16 augustus jl. Dateren uit heeft betrekking op een betrekkelijk onbepaald tijdstip: Deze vaas dateert uit de zestiende eeuw.
Taalbaak 71.6 die brief dateert van jaren geleden
een brief die dateert van 3 maart 1994
een schilderij dat dateert uit de zeventiende eeuw