Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Galilei ontdekte dat de aarde rond de zon draait / draaide

Vraag

Galilei ontdekte dat de aarde rond de zon draaide. Is draaide goed in deze zin of moet het draait zijn?

Antwoord

Zowel draaide als draait is correct in de bijzin.

Toelichting

Als een hoofdzin in de verleden tijd staat, kan de daarvan afhankelijke bijzin in de tegenwoordige tijd óf de verleden tijd staan. Het maakt daarbij niet uit of de bijzin een afgeronde gebeurtenis uitdrukt, dan wel op hetzelfde moment plaatsvindt als de 'actie' in de hoofdzin of zelfs daarna nog geldt. In de onderstaande voorbeelden kan de a-zin dus telkens dezelfde betekenis hebben als de b-zin.

(1a) Omdat ik een goede indruk wilde maken, zei ik tegen Miranda dat ze mooi haar had.

(1b) Omdat ik een goede indruk wilde maken, zei ik tegen Miranda dat ze mooi haar heeft.

(2a) Nadat de dokter haar had onderzocht, vertelde hij dat volledige genezing mogelijk was.

(2b) Nadat de dokter haar had onderzocht, vertelde hij dat volledige genezing mogelijk is.

(3a) Galilei ontdekte dat de aarde rond de zon draaide.

(3b) Galilei ontdekte dat de aarde rond de zon draait.

In een verhalende tekst in de verleden tijd is het vaak het gewoonst om ook in bijzinnen de verledentijdsvorm (de a-zinnen en zin (4)) te gebruiken.

(4) Aristoteles dacht dat de aarde stilstond en het middelpunt van het heelal vormde. De zon, maan, sterren en planeten zouden in cirkelvormige banen om de aarde draaien. Dit stelsel werd algemeen aanvaard. Eeuwen later presenteerde Copernicus een nieuw stelsel. Hij ontdekte dat de zon het middelpunt van het heelal vormde en de planeten om de zon draaiden. Copernicus twijfelde lang of dit wel waar kon zijn – ook omdat hij Aristoteles als genie beschouwde. Later raakte hij overtuigd van zijn gelijk.

Door in de bijzin over te gaan op de tegenwoordige tijd (zoals in de b-zinnen en zin (5)) kan een schrijver benadrukken dat hij het beweerde ook als zijn eigen waarheid presenteert.

(5) Copernicus ging ervan uit dat de sterren zich op grote afstand van de aarde bevinden.

Zie ook

Afwisseling van werkwoordstijden
Tegenwoordige en verleden tijd 
Werkwoordstijd in verslag

Naslagwerken

ANS (1997), p. 133-136 of online via de E-ANS