Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Doorgaan / plaatsgrijpen / plaatshebben / plaatsvinden

Vraag

Zijn doorgaan, plaatsvinden, plaatshebben en plaatsgrijpen synoniemen? Zeggen we dat een vergadering doorgaat, plaatsvindt, plaatsheeft of plaatsgrijpt?

Antwoord

Doorgaan, plaatsvinden, plaatshebben en plaatsgrijpen zijn in de standaardtaal verwant maar niet synoniem. Als er in de context sprake is van moeilijkheden, bezwaren of uitstel, kan in de standaardtaal doorgaan in plaats van plaatsvinden of plaatshebben gebruikt worden. Plaatsgrijpen is alleen gebruikelijk als iets plotseling, onverwachts of met grote gevolgen gebeurt.

Toelichting

Doorgaan kunnen we in de standaardtaal gebruiken in de betekenis 'plaatsvinden in weerwil van moeilijkheden, bezwaren of uitstel'.

(1) Hoewel de voorzitter ziek is, gaat de vergadering toch door.

(2) Ondanks de vertraging kon het overleg nog doorgaan.

Heel vaak wordt doorgaan in negatieve zinnen gebruikt, als iets niet gebeurt.

(3) Bij slecht weer gaat de wandeltocht niet door.

(4) Door de staking kon het bedrijfsfeest niet doorgaan.

In België wordt doorgaan ook vaak gebruikt in contexten waarin er geen sprake is van moeilijkheden, bezwaren of uitstel. In die context is het geen standaardtaal.

(5) De vergadering gaat door op 2 december. (in België, geen standaardtaal)

Standaardtaal in het hele taalgebied is in zulke gevallen plaatsvinden of plaatshebben.

(6) De vergadering heeft plaats / vindt plaats op 2 december.

Af en toe wordt in de standaardtaal ook plaatsgrijpen gebruikt. Daarmee wordt duidelijk gemaakt dat iets plotseling, onverwachts of met grote gevolgen gebeurt.

(7) Er zullen nog grote veranderingen plaatsgrijpen.

Bijzonderheid

Doorgaan kan in de standaardtaal ook worden gebruikt om aan te duiden dat iets zijn gang voortzet of verdergaat, dat iemand voortgaat met een bepaalde handeling of dat iets voortduurt.

(8) Deze trein gaat door naar Amsterdam.

(9) De onderhandelingen gaan de hele nacht door.

(10) De minister gaat door met zijn hervorming van de overheidsinstellingen.

(11) Dit werk gaat altijd maar door.

Zie ook

Verderdoen / voortdoen / doorgaan

Naslagwerken


doorgaan plaatsvinden plaatshebben plaatsgrijpen
Grote Van Dale (2005) 12 (Belg.N., niet alg.) plaatshebben (zonder gedachte aan moeilijkheden 2 tot uitvoering komen, syn. geschieden voorvallen

1 tot stand komen (…) 2 voorvallen
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

5 (Belg., niet alg. plaatsvinden

1 tot uitvoering komen (…), syn. doorgaan, doorgang hebben, doorgang vinden, plaatsgrijpen, plaatshebben, vallen, zich voltrekken 1 plaatsvinden 1 plaatsvinden
Verschueren (1996) 3. plaatshebben in weerwil van moeilijkheden plaatshebben

gebeuren, geschieden inz. ten gevolge van menselijke wil plaatshebben, geschieden, gezegd van iets plotselings, iets onverwachts
Koenen (2006) 4 geschieden, voortgang hebben (in weerwil van moeilijkheden) gebeuren, geschieden gebeuren, geschieden gebeuren, geschieden
Kramers (2000) 6 ZN plaatshebben, plaatsvinden; gehouden, gevierd worden gebeuren gebeuren 1 (van onverwachte zaken gebeuren (…) 2 ZN plaatshebben, plaatsvinden
Correct Taalgebruik (2006), p. 64, 199 Met doorgaan geven we aan dat iets ondanks moeilijkheden en bezwaren toch zal plaatsvinden. Als die gedachte niet aanwezig is, gebruiken we plaatsvinden, houden of een soortgelijk werkwoord. (…) - - Gewoonlijk gebruiken we plaatsvinden, plaatshebben. Alleen bij ongewone, onverwachte, erg ingrijpende situaties is plaatsgrijpen correct.
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 68, 212 [wordt afgekeurd] de vergadering gaat door, heeft plaats, wordt gehouden of bijeengeroepen, wordt belegd; het feest gaat door, wordt gegeven, heeft plaats - - [wordt afgekeurd] plaatshebben, plaatsvinden. - wel: er hebben onlusten plaatsgegrepen (onverwacht en met een negatieve connotatie).
Taalwijzer (1998), p. 107 1) drukt uit dat iets plaatsvindt ondanks zekere moeilijkheden of bezwaren, of nadat eerst onzekerheid daaromtrent heeft bestaan. - Niet te verwarren met *doorgaan; plaatshebben - ook plaatsvinden is algemeen gangbaar - betekent: gebeuren, geschieden. betekent: *plaatshebben, gebeuren, plaatsvinden, maar volgens Apeldoorn alleen voor belangrijke gebeurtenissen (wat een vrij subjectief gegeven is).
Stijlboek VRT (2003), p. 74, 191 Doorgaan betekent: ondanks moeilijkheden en bezwaren toch plaatsvinden. Ook niet doorgaan is correct. (…)
In andere gevallen zijn correct: plaatsvinden, plaatshebben, gebeuren, plaatsgrijpen.

- - [bij plaatsgrijpen/ plaatshebben/ plaatsvinden] Plaatshebben en plaatsvinden zijn neutrale woorden. Plaatsgrijpen is alleen gebruikelijk als iets plotseling, iets onverwachts of iets met grote gevolgen gebeurt. Het klinkt plechtstatig en wordt ook vaak ironisch gebruikt.
Vlaams-Nederlands woordenboek (2003) - plaatsvinden, plaatshebben zonder moeilijkheden - - -