Vraag

Is doorheen correct in combinaties als doorheen de jaren en doorheen de stad?

Antwoord

Het gebruik van doorheen als voorzetsel, zoals in doorheen de jaren en doorheen de stad, is standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied zijn bijvoorbeeld door de jaren (heen), door de stad (heen) en de stad door.

Toelichting

In België wordt doorheen vaak als voorzetsel gebruikt. Doorheen komt voor in tijdsbepalingen, zoals doorheen het jaar, en plaatsbepalingen, zoals doorheen de stad. Dat gebruik is standaardtaal in België. In Nederland is het niet gebruikelijk om doorheen als voorzetsel te gebruiken.

In tijdsbepalingen is de betekenis van doorheen ‘in de loop van’.

(1a) Op deze oude foto’s kun je zien hoe de buurt doorheen de jaren veranderd is. [standaardtaal in België]

(2a) Brussel heeft doorheen de eeuwen schitterende kunst voortgebracht. [standaardtaal in België]

(3a) Als je doorheen het jaar niet genoeg traint, zul je nooit goede resultaten behalen. [standaardtaal in België]

(4a) Onze slaapgewoonten zijn niet veel veranderd doorheen de tijd. [standaardtaal in België]

(5a) Doorheen de geschiedenis is er gehunkerd naar het verleden en gejammerd over de jeugd van tegenwoordig. [standaardtaal in België]

Standaardtaal in het hele taalgebied zijn: in de loop van, tijdens, gedurende, door, over. Door en over kunnen wel met heen gecombineerd worden, maar heen staat dan achteraan in de woordgroep, bijvoorbeeld door de jaren heen, over de jaren heen.

(1b) Op deze oude foto’s kun je zien hoe de buurt door de jaren (heen) veranderd is.

(2b) Brussel heeft in de loop van de eeuwen schitterende kunst voortgebracht.

(3b) Als je gedurende het jaar niet genoeg traint, zul je nooit goede resultaten behalen.

(4b) Onze slaapgewoonten zijn niet veel veranderd door de tijd (heen).

(5b) Door de geschiedenis heen is er gehunkerd naar het verleden en gejammerd over de jeugd van tegenwoordig.

In plaatsbepalingen heeft het voorzetsel doorheen de betekenis ‘door’. Doorheen kan daarbij ook een ruimtelijke betekenis in figuurlijke zin hebben (zie voorbeeld 8a).

(6a) Momenteel varen ongeveer 14.000 schepen per jaar doorheen het Panamakanaal. [standaardtaal in België]

(7a) De wandeling is 7,8 km lang en loopt doorheen het bos. [standaardtaal in België]

(8a)  Ze heeft het bedrijf doorheen woelige wateren geloodst. [standaardtaal in België]

(9a) Er staan tien hedendaagse kunstwerken verspreid doorheen de stad. [standaardtaal in België]

Standaardtaal in het hele taalgebied is door. Bij sommige plaatsbepalingen kan door zowel voor als na het zelfstandig naamwoord staan (zie voorbeeld 6b en 6c). Als door vóór het zelfstandig naamwoord staat, kan heen soms achteraan in de woordgroep staan, bijvoorbeeld door het bos heen (zie voorbeeld 7b). In sommige gevallen is alleen door mogelijk (zie voorbeelden 8b en 9b).

(6b) Momenteel varen ongeveer 14.000 schepen per jaar door het Panamakanaal.

(6c) Momenteel varen ongeveer 14.000 schepen per jaar het Panamakanaal door.

(7b) De wandeling is 7,8 km en loopt door het bos (heen).

(8b) Ze heeft het bedrijf door woelige wateren geloodst.

(9b) Er staan tien hedendaagse kunstwerken verspreid door de stad.

In sommige min of meer vaste combinaties is alleen de combinatie door … heen (of door zonder heen) gebruikelijk, doorheen is hier niet mogelijk: door iets heen gaan/raken/zijn/zitten (‘niets meer hebben’), door het dolle heen zijn/raken, door de zure appel (heen) bijten, door iemand heen gaan (psychisch).

(10) We zijn door de voorraad heen, alles is op.

(11) Hij was helemaal door het dolle heen toen hij hoorde dat hij geslaagd was voor alle examens.

(12) Als ik toen door de zure appel (heen) gebeten had, zat ik nu niet met dit probleem.

(13) Wat ging er door haar heen toen ze het slechte nieuws hoorde?

Bijzonderheid

Doorheen komt in de standaardtaal in het hele taalgebied ook voor als deel van een voornaamwoordelijk bijwoord (erdoorheen, ergens doorheen). Dan wordt doorheen altijd aan elkaar geschreven.

(14) Ze voelde zich niet veilig in het park en is er snel doorheen gefietst.

(15) We slaan ons er wel doorheen.

Zie ook

Langsheen / langs

Bronnen

Dhondt, A. (2024). Pluricentrisme in de praktijk: naar een methode voor de codificatie van grammaticale verschillen tussen Belgisch Nederlands en Nederlands Nederlands. Universiteit Gent. Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, Gent.

Naslagwerken

ANS: Betekenisverschillen tussen omzetsels, achterzetsels en voorzetsels en Voorzetsels (proposities)