U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Beeldscherm (achter / voor het -)

Antwoord

Beide zijn mogelijk, maar als je achter het beeldscherm zit, ben je aan het werken op de pc, en als je voor het beeldscherm zit, kijk je volgens de meeste taalgebruikers gewoon naar het scherm.

Toelichting

In de regel zeg je dat je achter een toestel zit, wanneer je ermee werkt, of er actief mee bezig bent. Het voorzetsel kan dan vervangen worden door aan.

(1) Achter/aan de piano zat Daniël Blumenthal.

(2) Onze beste dj zit achter/aan de knoppen.

(3) Zijn kamergenote zat de hele dag achter/aan haar pc.

De combinatie zitten + voor + toestel betekent dat je passief naar het toestel kijkt, zoals in:

(4) Vader zat de hele avond voor de televisie.

Bij de combinatie met beeldscherm of monitor interpreteren de meeste taalgebruikers die woorden als een pars pro toto voor computer: ze gebruiken dan ook achter als voorzetsel. Anderen zeggen voor het beeldscherm, naar analogie van voor de televisie. Bij de meeste taalgebruikers roept dat echter de bijgedachte aan passief zitten kijken naar het beeldscherm op. De combinatie met achter is dus aan te bevelen wanneer je wilt zeggen dat je aan het werk bent aan de pc.

Bijzonderheid

De Grote Van Dale vermeldt bij het voorzetsel voor ook de zin: ze zat altijd voor de piano in de betekenis 'ze speelt, studeert steeds'. Dat gebruik komt ons als niet algemeen voor.

Het is overigens zo dat bij voorwerpen die geen toestel zijn, de eenvoudige regel wordt gevolgd dat het perspectief van de spreker wordt gevolgd bij de keuze van het voorzetsel: iemand zit dus achter het raam als je van buitenaf naar hem/haar kijkt, en voor het raam vanuit zijn/haar eigen perspectief. In de volgende zinnen zijn de twee voorzetsels dus mogelijk:

(5) Hij zat de hele ochtend voor/achter het raam en keek lusteloos naar buiten.

(6) Wilt u voor/achter de streep wachten op uw beurt?

Zie ook

Hoogleraar in / aan de faculteit
Voetlicht (over / voor het -)

Bronnen

Berode, E. (1998, 5 februari). Mijn eigen schaduw. De Standaard

Naslagwerken

Schrijfwijzer (1995) , p. 132	Zit moeder voor of achter het scherm? Doorgaans zit men voor de tv en achter de computer. Het voorzetsel voor duidt hier op inactiviteit en achter op activiteit. Als vader achter de piano zit, speelt hij; als vader voor de piano zit, zít hij daar alleen. Dus als moeder aan het werk is, zit ze achter het scherm; in andere gevallen zit ze ervoor.
Grote Van Dale (2005)	onder achter: (1) (...) achter de piano, het orgel, zijn bureau zitten, aan (...) achter iets zitten a) in het geheim zijn werking of zijn invloed doen gelden b) krachtig bevorderen, in de hand werken onder voor: (1) (...) ze zit altijd voor de piano, ze speelt, studeert steeds piano.