Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Tempo / snelheid (tegen / aan / in / met een -)

Vraag

Kun je zeggen Tegen een snelheid van 80 km/u (reed hij door het rode licht) en Tegen dat tempo (krijg je het werk nooit klaar)?

Antwoord

Het is onduidelijk of we tegen een snelheid van 80 km/u wel of niet tot de standaardtaal in België kunnen rekenen. Standaardtaal in het hele taalgebied is in elk geval met een snelheid van 80 km/u.

Tegen dat tempo is geen standaardtaal. Wel standaardtaal is in het hele taalgebied in dat tempo. Aan dat tempo is standaardtaal in België.

Toelichting

In plaats van het voorzetsel met wordt in België in combinatie met snelheid ook veelvuldig tegen gebruikt, ook door veel standaardtaalsprekers. Toch is er een niet te verwaarlozen groep taalgebruikers die het gebruik van dat voorzetsel afkeurt. Het is daarom vooralsnog niet duidelijk of we tegen een snelheid van… tot de standaardtaal in België kunnen rekenen. Verder komt in België soms ook aan een snelheid van… voor, maar die combinatie is er in geen geval standaardtaal.

(1) Laurent reed met een snelheid van 110 km/u door rood.

(2) De fiets kwam tegen een snelheid van 60 km/u de berg afgereden. (in België, status onduidelijk)

(3) Aan die snelheid zullen we nooit op tijd op de vergadering zijn. (in België, geen standaardtaal)

In combinatie met tempo wordt in de standaardtaal in het hele taalgebied het voorzetsel in gebruikt. Ook in deze verbinding komt in België weleens tegen voor, maar het is er geen standaardtaal. Wel standaardtaal in België is aan een tempo.

(4) De agenda werd in versneld tempo afgehandeld.

(5) Tegen dat tempo zullen we morgen nog niet thuis zijn. (in België, geen standaardtaal)

(6) Bij P&S Fun@work wordt altijd aan een verschroeiend tempo gewerkt. [standaardtaal in België]

Zie ook

Algemeen (in / over het -)
Garantie van / op / voor
Hoogleraar in / aan de faculteit
Risico op / van inbraak
Scala van / aan artikelen

Bronnen

Taalbeheersing in de praktijk (1989), nr. 5, 156; (1991), nr. 1, 12.

Naslagwerken

tegen een snelheid aan een snelheid met een snelheid
Grote Van Dale (2005)

-

-

[bij snelheid] 3 (…) met een snelheid van 120 km per uur

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

-

-

[bij snelheid] met /grote/ hoge snelheid2; met een snelheid2 van dertig kilometer per uur

Verschueren (1996)

-

-

[bij snelheid] 2. (…) met een - van 80 km per uur rijden

Kramers (2000)

[bij tegen] I (…) 1 (…) ZN: ~ een snelheid van met een snelheid van

-

[bij snelheid] met een ~ van 100 km per uur

Correct Taalgebruik (2006), p. 245, 229, 9

[bij tegen, wordt afgekeurd] Het voorzetsel tegen wordt verkeerd gebruikt in verbinding met snelheid en tempo. We zeggen dat een voertuig rijdt met een snelheid van, met een vaart van. Het voorzetsel kan evenwel ook gewoon weggelaten worden: (…)

Soms is bij het juiste voorzetsel.

[wordt afgekeurd] Zie aan 3.

[bij aan] 3. Met betrekking tot snelheid. We kunnen dan het voorzetsel met gebruiken.

[bij aan] 3. Met betrekking tot snelheid. We kunnen dan het voorzetsel met gebruiken.

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 251

[bij snelheid, wordt afgekeurd] rijden aan, tegen een – van 120 km, (met een – van) 120 km per uur rijden

[bij snelheid, wordt afgekeurd] rijden aan, tegen een – van 120 km, (met een – van) 120 km per uur rijden

-

Taalwijzer (1998), p. 297

[bij snelheid, wordt afgekeurd] Rijden met of bij een snelheid, of gewoon zonder vz. (vgl. *rijden) niet: tegen)

-

-

Stijlboek VRT (2003), p. 16

-

[bij aan snelheid], wordt afgekeurd] Bij snelheden hoort het voorzetsel met. Niet: *tegen.

-

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

[bij tegen] - tegen (een snelheid van) 180 km per uur, 180 km per uur, met een snelheid van 180 km per uur

[bij aan] aan 120 km per uur, (met) 120 km per uur

-

 

tegen een tempo in een tempo
Grote Van Dale (2005) -

[bij tempo] 2 (…) in een langzamer tempo gaan werken

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

-

[bij tempo] in razend tempo1; in snel tempo1

Verschueren (1996)

-

[bij tempo] A. (…) 1. (…) een gebouw in sneller, verhoogd - afwerken; in (een) versneld - werken;

Correct Taalgebruik (2006), p. 245, 247, 9

[bij tegen] Het voorzetsel tegen wordt verkeerd gebruikt in verbinding met snelheid en tempo. (…)

In verbinding met tempo zijn in of bij de gewone voorzetsels.

[bij tempo (in een-)] Bij tempo hoort het voorzetsel in. (…)

Niet correct is dus: 'tegen een tempo'. 

[bij aan] 3. (…) In verbinding met tempo is in het juiste voorzetsel.

Woordenboek correct taalgebruik (1996), p. 298

[bij tempo, wordt afgekeurd] aan, tegen een snel – werken, in een snel -; tegen zijn eigen – studeren, volgens.

-

Taalwijzer (1998), p. 316

[bij tempo] We zeggen: in … tempo (niet: tegen).

-

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

[bij tegen]

- tegen een hoog/snel tempo, in een hoog/snel tempo

- tegen een tempo van, in een tempo van

- tegen dit tempo, in dit tempo

-