U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Stuks (twintig - vee kwam / kwamen om)

Antwoord

Wij raden aan: Twintig stuks vee kwamen om.

Toelichting

Het zelfstandig naamwoord stuk heeft onder andere de betekenis 'exemplaar'. In deze betekenis heeft het een beperkte, specifieke gebruiksmogelijkheid en de meervoudsvorm stuks in plaats van stukken. Voorafgegaan door een hoofdtelwoord kan stuks nader worden bepaald door een ander zelfstandig naamwoord, dat meestal ook de meervoudsvorm heeft, bijvoorbeeld tien stuks hazen, vijftig stuks potloden. De combinatie telwoord + stuks kan echter ook worden gevolgd door een verzamelnaam die verwijst naar een groep wezens of dingen, bijvoorbeeld: eikenhout, gevogelte, haring, laken, serviesgoed, speelgoed, turf, vee, wild.

Als een woordgroep die bestaat uit telwoord + stuks + zelfstandig naamwoord, onderwerp in de zin is, congrueert de persoonsvorm in de regel met de kern van de woordgroep (het meervoud stuks), ongeacht of het daarop volgende zelfstandig naamwoord meervoud of enkelvoud is. Voorbeeld:

(1) In deze gemeente waren aanwezig 655 stuks jongvee. (WNT, onder jong)

Sommige taalgebruikers neigen ertoe in plaats van de meervoudsvorm een enkelvoudige persoonsvorm te gebruiken. Blijkbaar beschouwen zij het bepalende deel (het zelfstandig naamwoord dat volgt op stuks) als de kern van de woordgroep. Voorbeeld:

(2) Een 27 tal ovens, waarin 25000 stuks groot en klein schotelgoed gebakken werd. (WNT, onder schotel)

Er is echter geen semantische motivering te geven voor de afwijking van de algemene congruentieregel. Daarom raden wij het gebruik van de enkelvoudige persoonsvorm niet aan.

Bijzonderheid

De vorm stuks is niet alleen meervoudsvorm, maar wordt ook wel gebruikt als enkelvoudsvorm, als het heel nadrukkelijk om één exemplaar gaat. Stuks wordt dan altijd voorafgegaan door het beklemtoonde telwoord een, niet door het onbeklemtoonde onbepaald lidwoord een. Voorbeelden:

(3) U mag in totaal 20 kilo bagage meenemen, plus één stuks handbagage van normale afmetingen.

(4) Aan de kassa geeft hij van elk product één stuks aan de caissière.

(5) Ter gelegenheid van de honderdste editie is in een oplage van een stuks een speciale uitdraai gemaakt van het jubileumnummer.

Zie ook

Enkelvoudsvorm / meervoudsvorm bij hoeveelheidsaanduidende zelfstandige naamwoorden (algemeen)

Aantal (een - mensen waren / was)
De media schrijft / schrijven
Tal van mensen komt / komen

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005); WNT