Taaladvies.net
Nooit geen (ik maak - fouten)
Vraag
Is het gebruik van de zin Ik maak nooit geen fouten, als je bedoelt dat je nooit fouten maakt, correct?
Antwoord
Nee. Deze zogeheten dubbele ontkenning komt alleen voor in de spreektaal en heeft dan een versterkende functie. Wij raden dit gebruik af, omdat het niet voor iedereen aanvaardbaar is.
Toelichting
In het verleden werden dubbele ontkenningen als Ik maak nooit geen fouten wel afgekeurd omdat hiermee eigenlijk het tegendeel zou worden beweerd van wat men bedoelt: de ene ontkenning zou de andere opheffen. Tegenwoordig wordt ingezien dat deze dubbele ontkenningen een versterkende functie hebben. De ontkenning wordt ermee niet ontkracht, maar juist beklemtoond: Dat heb ik nooit niet gedaan (nooit niet = 'absoluut nooit'); Daar heb ik niks geen zin in (niets geen = 'helemaal geen'). Over de vraag of deze dubbele ontkenningen fout zijn, verschillen de naslagwerken van mening.
Zie ook
Evenmin als jij ga ik daar (niet) naartoe
Geen / niet
Niet (on)denkbeeldig
Niets is minder waar
Naslagwerken
| ANS (1997), p. 1642 | In gesproken taal worden in strijd met de regel ook wel twee negatie-elementen achter elkaar gebruikt die hetzelfde bereik hebben en samen als één negatie-element fungeren. |
| Handboek Verzorgd Nederlands (1996), p. 239 | Sommigen menen dat er ook in zinnen als [de volgende] sprake zou zijn van een verkeerd gebruik van ontkenningen. Ik heb hem nooit niet gezegd dat hij mocht komen. Pieter had er niets geen erg in. Wij menen dat dit geen fouten zijn. Deze dubbele ontkenning heeft een versterkende functie; nooit niet betekent (...) 'absoluut nooit' en niet geen (...) 'helemaal geen'. Het is dus niet zo dat de ene ontkenning de andere opheft. In geschreven taal vinden we deze versterkende dubbele ontkenning nauwelijks. In kranten of weekbladen zijn wij deze stijlfiguur nooit tegengekomen. |
| Prisma Stijlboek (1993), p. 193 | Men dient te beseffen dat twee ontkenningen elkaar opheffen: niet niet = wel. Daarom is de uitdr. 'Daar heb ik niks geen zin in' onjuist. Ook: 'Dat zal nooit niet gebeuren'. Overigens is dit een slordige manier van uitdrukken wat men bedoelt. |
| Schrijfwijzer (2002), p. 252 |
Hij komt nooit meer nergens (…) Overigens is een dubbele ontkenning niet echt fout: de ene ontkenning kan de andere versterken. Min máál min is plus. Maar min plus min is extra min. Daarom is never nooit niet echt helemaal 'niet'. (…) |
