Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Moest ik kunnen ...

Vraag

Is het gebruik van het veronderstellende moest(en) in een zin als Moest ik kunnen, ik zou stoppen met werken correct?

Antwoord

Nee, dat gebruik van moest(en) is geen standaardtaal. In plaats hiervan kan beter een constructie met als (zonder moest(en)) gebruikt worden, zoals: Als ik zou kunnen, dan zou ik stoppen met werken.

Toelichting

Veronderstellende bijzinnen met moest(en) (al dan niet ingeleid door het voegwoord als) komen regelmatig voor in België. Deze constructies worden echter door de meeste taalgebruikers afgekeurd.

(1) Moest ik kunnen, ik zou stoppen met werken. (in België, geen standaardtaal)

(2) Als het morgen moest regenen, dan komen we met de bus. (in België, geen standaardtaal)

In de standaardtaal kunnen in de plaats hiervan vaak, maar niet altijd, veronderstellende bijzinnen met mocht(en) gebruikt worden. Er moet dan bijvoorbeeld sprake zijn van een concrete, reële mogelijkheid. Algemener bruikbaar zijn veronderstellende bijzinnen (zonder moest(en)) ingeleid door als.

(3) Mocht het morgen regenen, dan komen we met de bus.

(4) Als er toch nog problemen zijn, kunt u contact opnemen met onze infolijn.

Het gebruik van moest(en) is in de standaardtaal wel normaal in de betekenis 'zou(den) moeten' ter uitdrukking van een noodzaak of een verplichting.

(5) Moesten ze nog meer belasting betalen, dan zouden ze emigreren ('als ze nog meer belasting zouden moeten betalen').

In de standaardtaal is moest(en) voorts gebruikelijk in de combinatie X moest(en) eens weten..., met de betekenis 'stel dat X wist…' en de implicatie dat hij of zij verrast – meestal onaangenaam verrast - zou zijn.

(6) Ze moest eens weten dat de studenten haar maar raar vinden!

Zie ook

Durven (te)

Naslagwerken

 

moest (ik kunnen)

Grote Van Dale (2005) [bij moeten] II (…) 5 (Belg.N., niet alg.) in conditionele bijzinnen: moest ik ziek worden, haal dan de dokter, zou ik…, als ik …

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[bij moeten] (Belg., niet alg.) moest2 ik [rijk] zijn, … als ik rijk was (geweest), dan …

Kramers (2000)

[bij moeten] 5 ZN (in bijzinnen met een veronderstelling) mogen, zullen: moest 't morgen vrede zijn, zal alles nog lang duur blijven

ANS (1997), p. 988 of online via de E-ANS

[bij moeten] Niet tot de standaardtaal behoort het gebruik van de imperfectumvorm moest(en) in conditionele bijzinnen (met of zonder voegwoord) zoals de volgende:

(10a) Moest ik ziek worden, zoek dan een vervanger. (regionaal)

(10b) Als ik ziek moest worden, zoek dan een vervanger. (regionaal)

(…) Dit soort constructies is beperkt tot Belgisch Nederlands. Ze komen in de praktijk van het Nederlandse-taalgebruik in België algemeen en frequent voor.

Correct Taalgebruik (2006), p. 161

In onderstellende zinnen kan 'moest' (of: 'moesten' ) niet worden gebruikt. Te vervangen door: Als het, Indien het. (…) Is het onderstelde feit niet erg waarschijnlijk, dan gebruiken we: Mocht. (…) Ook constructies met zou zijn heel frequent.

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 172

[bij moeten, wordt afgekeurd] 3) moest ik van u zijn, als ik u was; moest hij komen, dan, als hij komt, mocht hij komen (minder waarschijnlijk)

Taalwijzer (1998), p. 365

[bij voorwaardelijke, - bijzin, wordt afgekeurd] Een voorwaardelijke bijzin wordt ingeleid door als of indien + zou (met infinitief) (dus niet bijv.: moest ik dat geweten hebben, ik had het nooit gedaan).

Wanneer het onderstelde feit niet zeer waarschijnlijk is, is ook een constructie met mocht gangbaar.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

[bij moeten]
- moest ik ziek worden, als ik ziek zou worden
- moest ik het geweten hebben, als ik het geweten had
- moest ik van u zijn, als ik u was