Matras (het / de -)

Taaladvies.net

U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Matras (het / de -)

Vraag

Is het de matras of het matras?

Antwoord

Naast de matras komt ook wel het matras voor. De matras wordt iets hoger gewaardeerd.

Toelichting

Matras is in de Middelnederlandse periode ontleend aan het Oudfrans (materas) dat het weer aan het Italiaans had ontleend (materasso); oorspronkelijk komt het woord uit het Arabisch ((al) matrah = 'op de grond gegooid (kussen)'). In het Middelnederlands had het woord de vorm matrasse. Net als de meeste woorden op -e werd het als een vrouwelijk woord verbogen. Zelfstandige naamwoorden van het vrouwelijk geslacht hebben het lidwoord de. In het Nederlands is het gebruik van matras als de-woord dan ook oorspronkelijk. Matras komt pas sinds kort met name in Nederland ook als het-woord voor.

Bijzonderheid

Verschillende woorden kunnen zowel het lidwoord de als het lidwoord het voor zich krijgen. Soms hangt dit samen met betekenisverschil, maar soms ook niet. In het laatste geval gaat het soms om een regionaal verschil en kan er wel sprake zijn van een voorkeur voor de of het. Ook kan een van beide lidwoorden gebruikelijker zijn, zonder dat er een de voorkeur heeft.

Hier volgen enkele van de bekendste voorbeelden van zelfstandige naamwoorden die zowel de-woord als het-woord kunnen zijn zonder dat er sprake is van een betekenisverschil: aanrecht, affiche, colofon, deksel, doolhof, fabriek (het fabriek is regionaal en 'volkstaal'), getuigenis (zie vuilnis), gordijn, kaft, klimop, molecule, periodiek, scala, soort, tenue, uniform (in Nederland zijn tegenwoordig het tenue en het uniform ook onder militairen het meest gebruikelijk, bijvoorbeeld het gevechtstenue, het dagelijkse tenue; daarnaast wordt nog wel gesproken van de geklede en de ceremoniële tenue), vuilnis (bijna alle woorden op -nis zijn vrouwelijk; de vuilnis is dan ook ouder, maar voor de verzamelnaam vuilnis is het lidwoord het gewoon geworden).

Zie ook

Woordgeslacht van afkortingen (algemeen)
Woordgeslacht van Engelse leenwoorden (algemeen)

Cluster (de / het -)
Idee (de / het -)
Modem (de / het -)
Nuclide (de / het -)
Procent (een halve / half -)
Spits (de / het - afbijten)
Thuis (een goede / goed -)

Naslagwerken

matras

Grote Van Dale (2005)

(de & het; -sen)

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[het, de ~, ~sen]

v./m. en o.

v (m) en o -sen

(de & het); -sen)

de en het, matrassen

ANS (1997), p. 159 of online via de E-ANS

Het de-genus komt het meest voor bij: de/het (…) matras (…).