Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Geweten zijn / bekend zijn

Vraag

Is geweten zijn correct?

Antwoord

Ja, geweten zijn is standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied is bekend zijn.

Toelichting

In de standaardtaal wordt in het hele taalgebied gezegd van iets waarvan veel mensen op de hoogte zijn dat het bekend is.

(1) Het is algemeen bekend dat je van het eten van wortelen mooie ogen krijgt.

In de standaardtaal in België kan geweten predicatief gebruikt worden als synoniem voor bekend.

(2) Hoeveel Rodman verdient bij de Bulls is niet geweten. [standaardtaal in België]

(3) Het is reeds langer geweten dat we in een corrupt land leven. [standaardtaal in België]

Hoewel de naslagwerken geweten zijn expliciet of impliciet afkeuren, is het gebruik en de acceptatie ervan (vooral in de zinswending Het is (algemeen) geweten dat…) dermate groot, dat er geen bezwaar tegen te maken is.

Zie ook

Gekend / bekend

Naslagwerken

 

geweten (zijn)

bekend (zijn)

Grote Van Dale (2005) [bij weten 1 (...) (Belg.N., niet alg.) geweten zijn, bekend zijn 2 waarover kennis bestaat, geweten zijnd, syn. openbaar

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

1 (Belg., niet alg.) bekend

3 door velen gekend, syn. welbekend

Verschueren (1996)

-

2. bekendheid genietend, niet vreemd

Koenen (2006)

-

1 gekend wordend; openbaar (…) 2 niet vreemd

Kramers (2000)

volt deelw van weten

2 algemeen gekend (…) 3 kennis hebbend van, op de hoogte

Correct Taalgebruik (2006), p. 93

Het woord 'geweten' kan niet worden gebruikt om aan te geven dat iets bekend is.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 101

[wordt afgekeurd] 1) dat is -, bekend; het is - dat …, het is bekend dat ….

[in deze betekenis niet opgenomen]

Taalwijzer (1998), p. 139, 60

Niet te verwarren met *bekend; geweten is het verleden deelwoord van weten. De in Vlaanderen vaak voorkomende wending: 'het is (niet) geweten wie de dader is', is dus fout.

3) Correct is: het is bekend dat (niet: het is *geweten).

Stijlboek VRT (2003), p. 99

[wordt afgekeurd] Algemeen Nederlands is: bekend zijn

-

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

[bij weten] het is (algemeen) geweten dat, het is (algemeen) bekend dat

-