U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Gehad / gekregen (ik heb van hem een boek -)

Antwoord

Ja, maar het gebruik van gehad in de betekenis 'gekregen' wordt niet door iedereen aanvaard. Wij raden dit gebruik dan ook af.

Toelichting

De hoofdbetekenis van het zelfstandig werkwoord hebben is 'bezitten'. Een van de overige betekenissen is 'deelachtig zijn of worden door toebedeling of verkrijging'. Voorbeelden:

(1) Ik heb dat boek van hem te leen.

(2) Dat boek heb ik van hem.

Aan deze zinnen kan nog bijna zonder betekenisverschil het voltooid deelwoord gekregen worden toegevoegd: Dat boek heb ik van hem (te leen) (gekregen). Door deze toevoeging wordt de persoonsvorm heb van zelfstandig werkwoord tot hulpwerkwoord van tijd. Dat is niet mogelijk bij de volgende voorbeelden, waarin de infinitief of het voltooid deelwoord van hebben voorkomt:

(3) Ik moet dat boek nog van hem hebben.

(4) Dat boek hebben we al gehad. ('Dat boek is al behandeld.')

Het gebruik van gehad als synoniem van gekregen is niet algemeen (volgens Van Dale 'gewestelijk') en niet voor iedereen acceptabel. Men geeft er over het algemeen de voorkeur aan de betekenissen van hebben en krijgen uit elkaar te houden: hebben is hebben, maar krijgen is de kunst. Als je iets 'gehad' hebt, heb je het niet meer; zo is de gedachte. Voorbeelden:

(5a) Wat heb je voor je verjaardag gehad? (niet voor iedereen aanvaardbaar)

(5b) Wat heb je voor je verjaardag gekregen?

De volgende uitdrukking komt wel vaak voor, maar wordt veelal schertsend gebezigd en wordt daarom niet afgekeurd:

(6) Wat had je gehad willen hebben? ('Wat zou je willen krijgen?')

Overigens kan in deze uitdrukking het voltooid deelwoord gehad niet door gekregen worden vervangen.

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005)