Taaladvies.net
Danken / wijten aan
Vraag
Is danken aan goed in de zin De hoge werkloosheid is te danken aan een laagconjunctuur, of moet het zijn wijten aan?
Antwoord
Het moet zijn: De hoge werkloosheid is te wijten aan een laagconjunctuur. Danken impliceert dat er sprake is van een positief gewaardeerde invloed; wijten betekent dat er sprake is van een negatief gewaardeerde invloed.
Toelichting
De woorden danken en wijten hebben een tegengestelde betekenis: iets te danken hebben aan iets of iemand betekent dat iets of iemand gewaardeerd wordt om een bepaalde daad of invloed; iets te wijten hebben aan iets of iemand betekent dat iemand iets wordt aangerekend of dat een bepaalde invloed niet op prijs gesteld wordt.
Wijten: negatief gewaardeerde invloed
(1) De lekkage is te wijten aan achterstallig onderhoud.
(2) Het slechte weer in het westen is te wijten aan een rug van hoge luchtdruk boven Schotland.
Danken: positief gewaardeerde invloed
(3) Zijn nieuwe baantje heeft hij te danken aan zijn netwerk van contacten.
(4) De snelheid van onze reparatieservice is te danken aan een nieuw meldingssysteem.
Tegenwoordig maken veel taalgebruikers dit onderscheid niet langer: ze gebruiken danken ook voor negatieve situaties.
(5) De overstroming van een groot aantal straten in deze gemeente is te danken aan de ongekend hoge waterstand van de Maas.
(6) Waar heb ik al die ellende aan te danken?
Dezelfde afzwakking van de positieve betekenis zien we ook in dankzij, dat steeds vaker gebruikt wordt in zinnen als:
(7) Een groot aantal straten staat onder water dankzij de ongekend hoge waterstand van de Maas.
Hoewel veel taalgebruikers zich niet storen aan deze verwaterende betekenis, raden we aan danken (en dankzij) toch alleen in positieve zin te gebruiken. In neutrale betekenis zijn de volgende alternatieven bruikbaar: door, wegens, ten gevolge van.
Zie ook
Missen / raken (op een haar na -)
Naslagwerken
Grote Van Dale (1999); Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 242
