Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Verzustering / jumelage / stedenband

Vraag

Wat is een correct woord voor de vriendschappelijke band tussen steden of instellingen?

Antwoord

Jumelage en stedenband zijn standaardtaal in het hele taalgebied, maar jumelage is gebruikelijker in België en stedenband in Nederland. Verzustering is standaardtaal in België.

Toelichting

Standaardtaal in het hele taalgebied zijn jumelage en het daarbij horende werkwoord jumeleren, en een stedenband (aangaan, hebben). De woorden jumelage en jumeleren zijn gebruikelijker in België; een stedenband (hebben, aangaan) komt vaker in Nederland voor.

(1) Ter ere van het vijftigjarige bestaan van de jumelage tussen Oostende en Monaco zijn er heel wat feestelijkheden gepland.

(2) De steden Lampertheim, Ermont en Maldegem zijn alle gejumeleerd met Adria (Italië).

(3) Meer dan drie kwart van de Nederlandse gemeenten heeft een stedenband met een gemeente in een ander land.

In België wordt in de standaardtaal geregeld het zelfstandig naamwoord verzustering gebruikt voor de vriendschappelijke samenwerking tussen steden, gemeenten of instellingen (meestal uit verschillende landen). Het daarbij horende werkwoord is verzusteren.

(4) Europa moedigt de verzustering tussen steden aan. [standaardtaal in België]

(5) Twee scholen in Mechelen zijn verzusterd met een school in de regio Nador. [standaardtaal in België]

(6) In augustus 1985 ondertekenden de toenmalige burgemeesters van Mol en Santo Tomas (Nicaragua) de officiële akte van verzustering. [standaardtaal in België]

Twee steden of gemeenten die een vriendschappelijke relatie aangaan noemt men in de standaardtaal in het hele taalgebied partnersteden, partnergemeenten, zustersteden of zustergemeenten.

(7) In het Duitse Coburg, zusterstad van Oudenaarde, zijn de kerstmarkten al begonnen.

(8) De gemeente Noordenveld heeft vijf partnergemeenten, twee in Polen, één in Tsjechië en twee in Duitsland.

Bijzonderheid

De woorden zich verbroederen of verbroedering worden meestal in een wat andere betekenis gebruikt: 'eensgezind maken', 'als broeders met elkaar verenigen', 'op vriendschappelijke wijze met elkaar verzoenen'. Vaak worden verbroedering en verbroederen bijvoorbeeld in de context van sportwedstrijden gebruikt.

(9) Na de ietwat gespannen sfeer tijdens de wedstrijd volgde een verbroedering tussen de supporters van de beide ploegen.

Bronnen

Wikipedia. Partnerstad. Geraadpleegd op 9 december 2010 via http://nl.wikipedia.org/wiki/Partnerstad.

Naslagwerken

 

 

verbroedering

verzustering

jumelage

Grote Van Dale (2005)

[bij verbroederen] 2 (onoverg.; zijn verbroederd) fraterniseren: zij zijn verbroederd

(alg.Belg.N.) jumelage

Vriendschappelijke associatie tussen twee instellingen, vooral tussen gemeenten uit verschillende landen, m.n. binnen de Europese Unie, syn. stedenband, vriendschapsband; - wederzijdse adoptie

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

1 verzoening op vriendschappelijke wijze

-

1 vriendschapsband tussen twee steden, instellingen enz.

Verschueren (1996)

[bij verbroederen] als broers doen omgaan, tot innige vrienden maken: zich -; die twee gemeenten zullen -.

[bij verzusteren] 2 (is) Onoverg. vriendschapsbanden aanknopen: die twee gemeenten zullen -.

het sluiten van vriendschappelijke betrekkingen tussen twee instellingen, inz. tussen gemeenten uit verschillende landen.

Koenen (2006)

[bij verbroederen] tot broeders, innige vrienden maken: niets verbroedert meer dan de kunsten

-

samengaan, wederzijdse adoptie van dorpen, steden, instellingen enz., tweelingbroederschap, vriendschapsband; zie zustergemeente

Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 130, 293, 302

[wordt afgekeurd] vereniging – WEL: het verbroederen.

[wordt afgekeurd] jumelage.

(correct voor:) verbroedering (van tweelingsteden, van zustersteden).

Correct Taalgebruik (2006), p. 126

-

-

Als twee gemeenten uit verschillende landen vriendschapsbanden sluiten, is jumelage wel bruikbaar, maar op borden en mededelingen kan men beter zusterstad of zustergemeente van … schrijven.

– Onze stad overweegt een jumelage met een Poolse zusterstad.

Taalwijzer (2000), p. 177

-

[bij jumelage] In Vlaanderen verkiest men verzustering en verzusteren.

is de gangbare term in Nederland om aan te duiden dat twee steden met elkaar een soort vriendschapsakkoord hebben gesloten. In Vlaanderen verkiest men verzustering en verzusteren. Voor de naam van de stad of gemeente bezigen we in Ndl. en Vl. zustersteden (soms: koppelgemeente, -stad); op borden geniet (gewoon) zusterstad van de voorkeur. In 1962 kwam er een jumelage tot stand tussen Markelo en het Franse wijndorpje Sancerre (Tg 19-11-94).

Stijlboek VRT (2003), p. 130

-

-

vriendschappelijke associatie tussen twee instellingen, vooral tussen gemeenten uit verschillende landen

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

[bij verbroederen] eensgezind maken: men hoopte dat sport de mensen zou ~

-

het samenvoegen in tweetallen; wel gebruikt voor acties waarbij twee steden uit verschillende landen zich als tweelingsteden beschouwen

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

[bij verbroederen] eensgezind maken: men hoopte dat sport de mensen zou ~

BN jumelage, vriendschappelijke samenwerking tussen gemeenten uit verschillende landen

het samenvoegen in tweetallen; wel gebruikt voor acties waarbij twee steden uit verschillende landen zich als tweelingsteden beschouwen