Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Paranoia / paranoïde (- zijn)

Vraag

Wat is correct: Ze zijn paranoia of Ze zijn paranoïde?

Antwoord

Het correcte bijvoeglijk naamwoord is paranoïde: Ze zijn paranoïde.

Toelichting

Wie overdreven achterdochtig is of aan waanideeën lijdt, wordt paranoïde genoemd. Paranoïde is een bijvoeglijk naamwoord.

(1) Door zijn jarenlange dubbelleven was de spion een beetje paranoïde geworden.

Wie paranoïde is, lijdt aan paranoia. Paranoia is een zelfstandig naamwoord.

(2) Mensen met paranoia denken vaak dat ze achtervolgd worden.

Steeds vaker komt ook het gebruik van paranoia als bijvoeglijk naamwoord voor, vooral in informeel taalgebruik. Dat gebruik is geen standaardtaal.

(3) Waarom doet iedereen zo paranoia over eten? (geen standaardtaal)

Bronnen

Ruud Hendrickx. Paranoia/paranoïde. Geraadpleegd op 3 juli 2008 via http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/algemeen/home.shtml.

Naslagwerken

 

paranoia

paranoïde

Grote Van Dale (2005)

(de (v.); g.mv.) 1 (med.) psychische stoornis, gepaard gaande met systematische waanideeën, waarbij echter de verstandelijke vermogens onaangetast blijven 2 (w.g.) achtervolgingswaan

(bn.) 1 lijdend aan paranoia 2 voortkomend uit paranoia, als lijdend aan paranoia 3 overdreven achterdochtig of wantrouwig

Verschueren (1996)

v. (…) Geneesk. geestesstoornis gekenmerkt door het overheersen van waandenkbeelden en achterdocht.

bn. (…) 1. op paranoia lijkend. 2. aan paranoia lijdend

Koenen (2006)

I 1 v vorm van krankzinnigheid die gepaard gaat met zinsbegoocheling en grootheidswaan; II bn, bw (inform) paranoïde

bn, bw 1 lijdend aan paranoia (I); 2 als lijdend aan paranoia (I); achterdochtig, lichtgeraakt

Kramers (2000)

(de (v)) med geestesstoornis waarbij men waandenkbeelden heeft die als bedreigend worden ervaren; ook wel deze waandenkbeelden of gevoelens onder invloed van drugs e.d.

bn bijw verschijnselen vertonend van paranoia

Stijlboek VRT (2003), p. 188

[wordt afgekeurd] Paranoïde is het bijvoeglijk naamwoord dat bij het zelfstandig naamwoord paranoia hoort: iemand heeft paranoia en is paranoïde.

[zie paranoia]