Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Bemerking / aanmerking / opmerking

Vraag

Wat is het verschil tussen bemerking, aanmerking en opmerking?

Antwoord

Opmerking heeft vaak een neutrale betekenis. Een aanmerking is een kritische en vaak zelfs negatieve of afkeurende opmerking. Beide woorden zijn standaardtaal in het hele taalgebied. Bemerking wordt in België zowel voor aanmerking als voor opmerking gebruikt. Bemerking is standaardtaal in België.

Toelichting

Als iemand iets op een neutrale manier opmerkt of ergens de aandacht op vestigt, zegt men in de standaardtaal dat hij een opmerking maakt.

(1) U kunt uw vragen en opmerkingen sturen naar het onderstaande adres.

Een negatieve of afkeurende opmerking wordt in de standaardtaal een aanmerking genoemd.

(2) Hij vreesde het ergste na de aanmerking van de professor dat zijn onderzoek te beperkt was.

In de standaardtaal in België gebruikt men zowel voor opmerking als voor aanmerking ook wel bemerking.

(3) Hij wilde net een bemerking maken over het slechte weer, toen ze hem vertelde dat ze ging trouwen met zijn broer. [standaardtaal in België]

De woorden opmerking en aanmerking worden vaak gecombineerd in verbindingen als op- of aanmerkingen maken, met iemands op- of aanmerkingen rekening houden.

(4) Wie nog op- of aanmerkingen heeft, kan contact opnemen met de directeur.

Naslagwerken

bemerking

aanmerking

opmerking

Grote Van Dale (2005)

opmerking, aanmerking

3 afkeurende opmerking, syn. bedenking, tegenwerping, bezwaar

3 uiting van een gedachte, waarneming, kritiek, aansporing enz.

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

-

1 kritische opmerking

1 mondelinge of schriftelijke uiting van gedachten of waarnemingen, syn. bedenking

Verschueren (1996)

opmerking

2. (…) afkeurende opmerking, kritiek, bezwaar (…) Syn. tegenwerping

B. (..) 2. Inz. datgene wat men opmerkt en waarop men de aandacht vestigt

Koenen (2006)

opmerking

2 afkeurende opmerking

1 het opmerken; 2 het opgemerkte; 3 het uiten of de uiting van zijn gedachten omtrent iets

Correct Taalgebruik (2006), p. 36, 14, 185

[wordt afgekeurd] 'Bemerking' is niet gangbaar voor opmerking (in neutrale betekenis) en voor aanmerking (in afkeurende zin).

Zie: bemerking*.                                

[opmerken: Opmerken betekent o.m. een opmerking maken en de aandacht vestigen op iets.]

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 3, 30

[wordt afgekeurd] opmerking (goedkeurend of neutraal); aanmerking (afkeurend)

[wordt afgekeurd] opmerking. - WEL: i.d. bet. v. een kritische, afkeurende opmerking

[in deze betekenis niet opgenomen]

Taalwijzer (1998), p. 19, 245

[bij aanmerking, wordt afgekeurd] niet: bemerking

1) is een afkeurende opmerking

Niet te verwarren met *aanmerking; opmerking heeft een neutrale betekenis

Stijlboek VRT (2003), p. 40

Bruikbaar Belgisch Nederlands voor: opmerking (neutraal en negatief), aanmerking (negatief)

-

-

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

in België vaak neutraal, zonder ongunstige bijbetekenis: opmerking

-

-

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

BN opmerking, aanmerking

1 afkeurende opmerking, afkeuring

1 waarneming 2 gezegde, constatering

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

opmerking, aanmerking

1 afkeurende opmerking, afkeuring

1 waarneming 2 gezegde, constatering