Moet kwam of kwamen worden gebruikt in de zin 'Een van de bezoekers die te laat kwam/kwamen, mocht de toneelzaal niet meer in'?
De juiste vorm is afhankelijk van de bedoelde betekenis:
- Als er van de bezoekers een te laat kwam, slaat die terug op het enkelvoudige een en moet het enkelvoud kwam worden gebruikt.
- Als er meer bezoekers te laat kwamen, slaat die terug op het meervoudige bezoekers en moet het meervoud kwamen worden gebruikt.
In de bijzin die te laat kwam/kwamen is die het onderwerp. Of dit enkelvoud of meervoud is, hangt af van het woord waar die op terugslaat. Veel taaladviesboeken geven aan dat die in de constructie een van de (mensen) die ... naar het woord na een van de verwijst. Dat is altijd een meervoudsvorm, wat inhoudt dat de persoonsvorm in de bijzin altijd in het meervoud zou moeten staan. De mogelijkheid dat die op een in een van de terugslaat, wordt daarmee genegeerd. Die mogelijkheid bestaat echter wel degelijk. Vergelijk de volgende zinnen:
(1a) Een van hen die het kunnen weten, is Wouter. ('Van de groep mensen die het kunnen weten, is Wouter er een.')
(1b) Een van hen die het kan weten, is Wouter. ('Van de groep mensen is Wouter er een, en hij kan het weten.')
(2a) Hij is een van de taalkundigen die daar wel eens over geschreven hebben. ('Van de taalkundigen die daar wel eens over geschreven hebben, is hij er een.')
(2b) Hij is een van de taalkundigen die daar wel eens over geschreven heeft. ('Van de taalkundigen is hij er een, en hij heeft er wel eens over geschreven.')
Behoren tot een van de ...
De enige die ben / is
Eén / een van de
Komma bij beperkende en uitbreidende bijvoeglijke bijzinnen
|
Getal persoonsvorm in bijzin |
|
| ANS (1997) , p. 1142-1143 |
enkelvoud of meervoud, afhankelijk van betekenis |
| Schrijfwijzer (2002) , p. 197 |
enkelvoud of meervoud, afhankelijk van betekenis |
| Correct taalgebruik (2002) , p. 70 |
meervoud |
| Vraagbaak Nederlands (2001) , p. 128 |
meervoud |
| Trouw Schrijfboek (2001) , p. 277 |
meervoud |
| Prisma Handboek van de Nederlandse taal (2000) , p. 291 |
meervoud |
|
Handboek Verzorgd Nederlands (1999)
, p. 164-167 |
enkelvoud of meervoud, afhankelijk van betekenis |
| De taalgids (1999) , p. 360 |
enkelvoud of meervoud, meervoud heeft voorkeur |
|
Stijlgids Financieele Dagblad (1999)
, p. 77 |
meervoud |
| Nieuw stijlboek Volkskrant (1997) , p. 61 |
meervoud |