Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Behoudens / behalve

Vraag

Zijn behoudens en behalve synoniemen?

Antwoord

Nee. Behoudens betekent onder meer 'uitgezonderd', 'onder voorbehoud van' en is niet correct in de betekenis van 'behalve, tenzij'.

Toelichting

Het voorzetsel behoudens is beperkt tot formeel taalgebruik en betekent: 'uitgezonderd, onder voorbehoud van, met behoud van, afgezien van'. Voorbeelden:

(1) Het dossier is volledig behoudens (= 'uitgezonderd') een paar kleinigheden.

(2) De gemeenteraad neemt deze beslissing behoudens (= 'onder voorbehoud van') goedkeuring door Gedeputeerde Staten.

(3) Behoudens financiële rampen worden aan het wetenschappelijk onderwijs geen verdere bezuinigingen meer opgelegd.

(4) Het huis zou moeten worden gesloopt behoudens de voorgevel.

(5) De vergaderingen van de gemeenteraad zijn openbaar, behoudens bij de wet te regelen uitzonderingen.

Behoudens is niet correct als bedoeld is: 'behalve, tenzij'. In het volgende voorbeeld kan behoudens dus niet worden gebruikt in plaats van tenzij en behalve:

(6) Tenzij (behalve) wegens lichamelijke ongeschiktheid wordt geen vrijstelling verleend.

Het voorzetsel behoudens en het voegwoord behalve worden beide gebruikt in de betekenis 'afgezien van' om iets af te dingen op de hoofdmededeling. Ook in dit geval zijn de woorden echter niet altijd inwisselbaar. Vergelijk:

(7) Het voorstel werd in zijn geheel aangenomen, behoudens/behalve enkele onderdelen van ondergeschikt belang. ('afgezien van enkele onderdelen van ondergeschikt belang, die niet werden aangenomen')

(8) Het voorstel werd in zijn geheel aangenomen, behoudens enkele wijzigingen van ondergeschikt belang. ('afgezien van het feit dat in het voorstel enkele wijzigingen van ondergeschikt belang werden aangebracht'; behalve is hier niet mogelijk)

Zie ook

Behalve ons / behalve wij
Kortelings / binnenkort
Mits (als voorzetsel)
Mits / tenzij
Nadien / daarna
Reeds / al
Vooraleer / alvorens / voordat / voor

Naslagwerken

behoudens
Grote Van Dale (2005) 1 met behoud van, zonder te kort te doen aan – 2 met voorbehoud van 3 behalve, uitgezonderd
Van Dale Handwoordenboek (1996) onder voorbehoud van, met uitzondering van, met behoud van

Verschueren (1996) uitgezonderd, behalve, met uitzondering van, uitgenomen

Wolters-Koenen (1996) uitgezonderd, op voorwaarde van, onder voorbehoud van

Kramers (1996) behalve, onder voorbehoud van

Correct Taalgebruik (1997), p. 30

(sauf) Behoudens betekent: uitgezonderd, onder voorbehoud van. (...) Behoudens is niet correct als bedoeld is: 'behalve, tenzij'.

Woordenboek correct taalgebruik (1994) behoudens is foutief; wel: behalve, tenzij

ABN-gids (1996) (tekst) behalve, tenzij

Taalwijzer (1998), p. 58

1) betekent (o.a.) op voorwaarde van, onder voorbehoud van (...) 2) Behoudens en behalve kunnen allebei betekenen: uitgezonderd, dus met exclusieve betekenis. (...) 3) Behoudens en behalve kunnen ook inclusief zijn, met de betekenis van benevens.