Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Welk(e) (de kamer, - vertrek)

Vraag

Kun je welk(e) gebruiken in de zin de kamer, welk vertrek opnieuw is ingericht?

Antwoord

Ja. In de schrijftaal komt welk(e) als betrekkelijk voornaamwoord zowel in zelfstandig als in bijvoeglijk gebruik voor.

Toelichting

Het betrekkelijk voornaamwoord welke behoort tot de schrijftaal en kan zelfstandig worden gebruikt (de regels welke in acht moeten worden genomen). Daarnaast kan welk(e) ook als bijvoeglijk gebruikt betrekkelijk voornaamwoord voorkomen. Zelfstandig gebruikt komt welk alleen in verbogen vorm (welke) voor; bijvoeglijk gebruikt zowel in verbogen vorm (voor de-woorden en meervoud) als in onverbogen vorm (voor het-woorden). Anders dan bij het zelfstandige gebruik kan het bijvoeglijk gebruikte welk(e) niet naar een voornaamwoord verwijzen. Het woord dat volgt op welk(e) kan gelijk zijn aan het woord waarnaar wordt verwezen, maar meestal wordt een nieuwe omschrijving gegeven:

(1) Ik vond hem in de keuken van de pastorie, welke keuken nog precies zo is ingericht als een eeuw geleden.

(2) De intocht van Sinterklaas, welke gebeurtenis op de kinderen doorgaans een grote indruk maakt, trok dit jaar veel belangstelling.

(3) In de trein zaten forensen, studenten en toeristen, welke lieden op dat uur van de dag allen een slaperige indruk maakten.

De woordgroep met het bijvoeglijk gebruikte betrekkelijk voornaamwoord welk(e) kan ook verwijzen naar een hele zin of naar iets wat in het gezegde van die zin wordt uitgedrukt:

(4) Hij verloor de partij kansloos, welke vernedering hij maar moeilijk te boven kon komen.

(5) Hij is bijzonder ondernemend, welke kwaliteit hem in die omgeving goed van pas komt.

Een groep met het bijvoeglijke betrekkelijk voornaamwoord welk(e) kan in de bijzin ook worden voorafgegaan door een voorzetsel:

(6) Ik vond hem in de logeerkamer, in welk vertrek hij zich vaak verschool.

(7) De regering heeft besloten de persvrijheid aan banden te leggen, krachtens welk besluit kritische journalisten de mond wordt gesnoerd.

In bepaalde gevallen kan door het bijvoeglijk gebruik van welk(e) dubbelzinnigheid worden vermeden, namelijk in die gevallen waarbij anders niet duidelijk zou zijn waarnaar wordt verwezen:

(8a) Van de eerste roman van deze jonge auteur, die door de recensenten werd geprezen, verschenen voorpublicaties in verschillende literaire tijdschriften.

(8b) Van de eerste roman van deze jonge auteur, welk boek door de recensenten werd geprezen, verschenen voorpublicaties in verschillende literaire tijdschriften.

Zie ook

Die / wie (de man - ik het boek gaf)
Hetgeen / wat
Hetwelk
Waarzonder
Welke (de regels -)
Welke / wat voor

Naslagwerken

Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 203-204

Het betrekkelijk voornaamwoord welke is in het hedendaags Nederlands verouderd. (...) In een tweetal gevallen moeten we toch welke gebruiken. In de eerste plaats moeten we dat doen na voorzetsels waarmee geen voornaamwoordelijk bijwoord te vormen is. (...) Verder gebruiken we welk(e) als het onderdeel uitmaakt van een zelfstandignaamwoordsgroep die aan het begin van een bijvoeglijke bijzin het antecedent herhaalt.

Taalboek Nederlands (1997) , p. 175

In schrijftaal komen ook wier, welke (...) voor. In de standaardtaal zijn die niet meer gebruikelijk.

ANS (1997) , p. 331-332 of online via de E-ANS

Het gebruik van het niet-zelfstandige betrekkelijk voornaamwoord welk(e) is beperkt tot formele taal. (...) In plaats van constructies met het formele niet-zelfstandige welk(e) gebruikt men in de standaardtaal bij voorkeur zelfstandige betrekkelijke voornaamwoorden of voornaamwoordelijke bijwoorden. (...) Constituenten met welk(e) worden in de standaardtaal wel eens gebruikt als anders niet duidelijk is wat als antecedent beschouwd moet worden. Door de (eventueel omschrijvende) herhaling van het antecedent wordt dan dubbelzinnigheid vermeden.