Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Waken over / zorg dragen voor

Vraag

Kan waken gebruikt worden in de betekenis 'zorg dragen voor', bijvoorbeeld in de volgende zin: We zullen waken over de kwaliteit van het Nederlands?

Antwoord

Ja, maar in die betekenis zijn toezien op, zorg dragen voor, of zorgen voor couranter. Waken komt vooral voor in de letterlijke betekenis 'opzettelijk wakker blijven om op te passen'.

Toelichting

Men kan waken bij (een zieke) of waken over (de gezondheid van zijn kinderen). Eventueel ook: ervoor waken (dat misbruik wordt gemaakt van een regeling = 'erop toezien dat geen misbruik wordt gemaakt van een regeling').

Gebruikelijker dan erover waken zijn wendingen als ervoor zorgen, erop toezien, er zorg voor dragen. Voorbeelden:

(1) Wilt u ervoor zorgen dat deze zaak snel geregeld wordt?

(2) Zij zal erop toezien dat het in orde komt.

(3) Wij zullen er zorg voor dragen dat de voorschriften zorgvuldig worden nageleefd.

Zie ook

Ervoor waken dat / ervoor waken dat niet
Zorgen / zorg / verzorging / hulp

Naslagwerken

waken
Grote Van Dale (2005) 1 (w.g.) niet slapen, wakker zijn 2 opzettelijk wakker blijven, niet gaan slapen, m.n. om voor iem. zorg te dragen, op te passen 3 toezien dat aan de in een bepaling genoemde persoon of zaak geen schade geschiedt, het oog houden (op, over -) 4 (zeew.) (van een rots, klip enz.) bovenkomen
Van Dale Handwoordenboek (1996) opzettelijk wakker blijven om op te passen; het oog houden op, toezien
Verschueren (1996) niet slapen, 's nachts wakker blijven; letten op, zorg dragen voor
Wolters-Koenen (1996) des nachts de wacht houden; zorg dragen
Kramers (1996) 's nachts wakker blijven inz. om toezicht te houden of een zieke te verzorgen; oppassen, zorg hebben
Prisma Voorzetsels (2005), p. 260

waken ~ over (iem., iets), zorgen voor: de politie waakt over de veiligheid van de burgers; ~ voor (iets), behoeden: zij waakte angstvallig voor haar eer; ~ voor of tegen (iem., iets), proberen te vermijden: we moeten waken tegen vergissingen.
Correct Taalgebruik (1997), p. 242 (...) Gebruikelijker dan waken voor zijn wendingen als ervoor zorgen, erop toezien, er zorg voor dragen.
Woordenboek correct taalgebruik (1994), p. 346 waken: erop - dat: ervoor -, erop toezien, ervoor zorgen dat, er zorg voor dragen dat
ABN-gids (1996), p. 350 waken op, ervoor zorgen dat, erop letten dat
Taalwijzer (1998), p. 372 Het voorzetselgebruik na waken kunnen we ongeveer aldus formuleren: - waken bij een zieke bijv.; - waken over iem./iets = zorgen voor; - waken voor iets = erop toezien dat iets niet gebeurt, behoeden; - waken tegen of voor iem./iets = proberen te vermijden. (Naar Reinsma)