Waarzonder

Antwoord

Ja. Hoewel voornaamwoordelijke bijwoorden die met zonder zijn gevormd (waarzonder e.d.), niet voor iedereen gewoon zijn, hoeft er geen bezwaar tegen gemaakt te worden.

Toelichting

Met veel voorzetsels kunnen voornaamwoordelijke bijwoorden worden gevormd. Een voornaamwoordelijk bijwoord correspondeert dan met een voorzetselgroep die bestaat uit een voorzetsel en een voornaamwoord of bijwoord: in die/dat/wat - daarin/waarin; naar daar - daarnaartoe, daarheen. Voornaamwoordelijke bijwoorden kunnen als betrekkelijk woord een bijvoeglijke bijzin inleiden (het bad waarin ik heb gezeten) en als vraagwoord een vraagzin (waarin heb je gezeten?).

Met een aantal voorzetsels kunnen geen voornaamwoordelijke bijwoorden worden gevormd (onder andere aangaande, behoudens, blijkens, gedurende, gezien, ingevolge, krachtens, namens, ondanks, sinds, tijdens, volgens, wegens). Wanneer deze voorzetsels een bijvoeglijke bijzin inleiden, kan de combinatie voorzetsel + betrekkelijk voornaamwoord niet worden vervangen door een voornaamwoordelijk bijwoord (waarvolgens is uitgesloten), maar moet voor het archaïsche betrekkelijk voornaamwoord welke worden gekozen (volgens welke).

Het voorzetsel zonder is in dit opzicht bijzonder: voornaamwoordelijke bijwoorden met zonder (bijvoorbeeld waarzonder, 'zonder wat', 'zonder welke', 'zonder hetwelk'; bijvoorbeeld mijn woordenboek, waarzonder ik niet kan) zijn niet voor iedereen aanvaardbaar. De woordenboeken vermelden waarzonder echter zonder label en de ANS heeft tegen deze vormen geen bezwaar.

Zie ook

Hetwelk
Waarmee / met wie (de mensen - ik samenwerk)
Welke (de regels -)
Welk(e) (de kamer, - vertrek)

Naslagwerken

ANS (1997), p. 493-494 of online via de E-ANS; Grote Van Dale (2005); Van Dale Hedendaags Nederlands (1996); Verschueren (1996); Wolters-Koenen (1996); Kramers (1996); WNT

© Nederlandse Taalunie, 2000-2010 alle rechten voorbehouden
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties